Greqia dhe Italia po i kërkojnë Brukselit më shumë hapësirë fiskale, ndërsa rritja e çmimeve të karburantit dhe presionet inflacioniste në rritje rëndojnë mbi buxhetet e dy ekonomive më të borxhuara të Bashkimit Evropian, përpara zgjedhjeve të vitit të ardhshëm.
Kryeministri Kyriakos Mitsotakis dhe kryeministrja italiane Giorgia Meloni i dërguan letra të ndara Komisionit Evropian këtë javë, duke kërkuar më shumë hapësirë për të manovruar brenda rregullave fiskale të BE-së, raportoi Financial Times.
Rritja e çmimeve të naftës dhe benzinës, të cilën FT e lidh me luftën në Iran, ka rritur ndjeshëm koston e masave kombëtare të mbështetjes së karburantit, duke ushtruar presion të ri mbi financat publike.
Rregullat fiskale evropiane u përshtatën tashmë në qershor për t’u lejuar përkohësisht shteteve anëtare të shpenzojnë deri në 0.6% të PBB-së deri në vitin 2028 për investime në energji që zvogëlojnë varësinë nga lëndët djegëse fosile të importuara.
Kjo dispozitë është pjesë e një përjashtimi më të gjerë për shpenzimet deri në 1.5% të PBB-së për mbrojtjen dhe energjinë, të cilat si Greqia, ashtu edhe Italia i përdorin pa shkaktuar sanksione fiskale.
Lexo gjithashtu
Kërkesat e Athinës dhe Romës
Kërkesat e reja nga Athina dhe Roma, megjithatë, shkojnë një hap më tej.
Sipas Financal Times, Athina po kërkon mundësinë e përjashtimit të “masave të përkohshme” nga treguesi i shpenzimeve neto i përdorur për të zbatuar rregullat e reja fiskale.
Analistët besojnë se kjo referencë, në thelb, i referohet subvencioneve ose masave të tjera mbështetëse për karburantet, pasi kriza energjetike rrit kostot për familjet dhe bizneset.
Në letrën e tij drejtuar presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, Kyriakos Mitsotakis bën thirrje për më shumë “hapësirë fiskale”, duke propozuar që shteteve anëtare t’u lejohet të përdorin të ardhurat shtesë tatimore të gjeneruara nga rritja e çmimeve për të financuar masa të përkohshme mbështetëse.
Qëllimi është që këto të ardhura shtesë të riinvestohen në ekonomi për të mbrojtur familjet dhe bizneset nga rritja e kostove të energjisë, pa i tejkaluar kostot përkatëse kufijtë e përcaktuar nga rregullat fiskale evropiane.
Kryeministri grek është gjithashtu kritik ndaj rekomandimeve të Komisionit për të kufizuar kërkesën për energji, duke e përshkruar një qasje të tillë si “politikisht të papranueshme”.
Ndërhyrja vjen në një kohë kur inflacioni dhe kostoja e jetesës janë shfaqur si çështje qendrore për qeverinë greke, me vendin që po shkon drejt zgjedhjeve kombëtare në pranverë.
Ndërkohë, Roma po i kërkon Brukselit të marrë në konsideratë inflacionin kur vlerëson nëse buxheti i Italisë përputhet me kufijtë evropianë të shpenzimeve.
Giorgia Meloni i dërgoi një letër von der Leyen të enjten, duke kërkuar që çështja të diskutohet në një takim të ministrave të financave të BE-së javën e ardhshme.
Kryeministrja italiane argumenton se vendi i saj duhet të jetë në gjendje të përdorë të ardhurat shtesë tatimore të gjeneruara nga inflacioni për të kufizuar ndikimin e çmimeve më të larta tek familjet dhe bizneset, pa shkelur rregullat fiskale evropiane.
Një pjesë e të ardhurave shtesë, sipas letrës, duhet të përdoret për të kufizuar “përkohësisht dhe në mënyrë të synuar” kostot në rritje të energjisë.
Hapësira shtesë e Italisë me 29 miliardë euro
Debati merr një rëndësi të veçantë ndërsa Italia prezantoi parashikimet e saj të reja fiskale.
Ministri i Financave, Giancarlo Giorgetti, vlerëson se deficiti buxhetor i vendit do të bjerë nën 3% të PBB-së këtë vit, ndërsa rritja pritet të arrijë në 1%, krahasuar me një parashikim të mëparshëm prej 0.6%.
Megjithatë, deficiti do të rritet në 3.4% në vitin 2027, pasi Italia planifikon të aktivizojë klauzolën kombëtare të shpëtimit dhe të kërkojë një hapësirë shtesë fiskale të barabartë me 0.6% të PBB-së për shpenzimet e energjisë dhe mbrojtjes.
Hapësira shtesë korrespondon me një total prej rreth 29 miliardë eurosh për vitet 2027 dhe 2028, nëse miratohet nga parlamenti italian.
Deficiti italian pritet të ngushtohet në 3.2% në vitin 2028 dhe 2.3% në vitin 2029, ndërsa rritja parashikohet të mbetet nën 1% në vit midis viteve 2027 dhe 2029.
Italia ia kalon Greqisë për nga borxhi
Evolucioni i borxhit publik është gjithashtu me interes të veçantë. Sipas parashikimeve të reja, borxhi italian pritet të arrijë kulmin në 138.5% të PBB-së në vitin 2027, kur Italia parashikohet të kalojë Greqinë dhe të bëhet vendi më i borxhuar në BE si përqindje e PBB-së.
Një ulje graduale e borxhit pritet të pasojë më pas.
Qeveria Meloni ka shpenzuar tashmë rreth 2.8 miliardë euro këtë vit për uljen e akcizave mbi karburantet, ndërsa Eni, e kontrolluar nga shteti, njoftoi një kufizim të përkohshëm të çmimeve të karburantit në stacionet e saj për të paktën një muaj. Zyrtarët evropianë, sipas FT, po paralajmërojnë privatisht se dhënia e edhe më shumë fleksibilitetit rregullave fiskale mund të provokojë një reagim negativ në tregje. Çështja është veçanërisht e ndjeshme për Greqinë dhe Italinë për shkak të borxhit të tyre të lartë publik dhe nevojës për të ruajtur besimin e investitorëve, në një kohë kur shoku energjetik krijon nevoja të reja për mbështetje shtetërore.
