Fenomeni klimatik El Niño pritet të ketë ndikime të rënda në shumë rajone të botës, ndërsa parashikimet paralajmërojnë për një episod me intensitet të jashtëzakonshëm, që mund të jetë ndër më të fuqishmit e regjistruar në 1,000 vitet e fundit. Thatësirat, përmbytjet, zjarret dhe dëmtimi i prodhimit bujqësor janë disa nga rreziqet që shqetësojnë ekspertët.
Alarmi është ngritur edhe gjatë bisedimeve të OKB-së për klimën, COP31, që po zhvillohen në Turqi. Përfaqësues të organizatave ndërkombëtare dhe aktivistë kanë kërkuar masa urgjente për të ndihmuar veçanërisht vendet më të varfra, të cilat janë më të ekspozuara ndaj pasojave të ndryshimeve klimatike.
El Niño është një fenomen natyror që përsëritet çdo disa vite dhe karakterizohet nga ngrohja e pazakontë e ujërave në pjesën lindore të Oqeanit Paqësor. Edhe pse është pjesë e ciklit natyror klimatik, ndikimi i tij mund të shtrihet në të gjithë globin, duke ndryshuar modelet e reshjeve dhe temperaturat.
Thatësira dhe përmbytje në disa kontinente
Pasojat e fenomenit janë raportuar tashmë në disa vende. Indonezia është përballur me zjarre të mëdha dhe dëmtime të të korrave, ndërsa në SHBA janë regjistruar përmbytje bregdetare. Thatësira po përkeqësohet në Sudan, ndërsa Ekuadori dhe Somalia janë goditur nga përmbytje të konsiderueshme.
Sekretarja e përgjithshme e Organizatës Botërore Meteorologjike, Celeste Saulo, paralajmëroi se ndryshimet klimatike po i bëjnë fenomenet ekstreme edhe më të rrezikshme.
“Ne po e mbingarkojmë motin tonë dhe El Niño do të jetë një shumëzues rreziku”, deklaroi ajo.
Një prej vendeve që po përballet me pasoja të rënda është edhe Ishujt Marshall në Oqeanin Paqësor. Thatësira ka shkaktuar një krizë të furnizimit me ujë, duke e detyruar vendin të shpallë gjendjen e jashtëzakonshme.
Ishujt Marshall mbështeten kryesisht te reshjet për sigurimin e ujit të pijshëm. E dërguara e klimës për këtë vend, Kathy Jetn̄il-Kijiner, tha se situata po bëhet gjithnjë e më e vështirë, pasi thatësirës i shtohet edhe kërcënimi nga rritja e nivelit të detit, që rrezikon banesat dhe burimet ujore.
Vendet e varfra përballen me mungesë financimi
Një tjetër shqetësim madhor lidhet me mungesën e fondeve për të ndihmuar vendet në zhvillim të përballojnë pasojat e krizës klimatike.
Vitin e kaluar, shtetet e pasura ranë dakord të trefishonin financimin për përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike, por fondet e siguruara mbeten shumë larg nevojave reale.
Sipas vlerësimeve, deri në vitin 2035 nevojiten rreth 305 miliardë dollarë në vit për të ndihmuar vendet më të varfra të përballojnë përmbytjet, valët e të nxehtit, zjarret dhe pasojat e tjera të ndryshimeve klimatike.
“Vendet që kanë bërë më pak për të shkaktuar ndryshimet klimatike po përballen me fatura që nuk mund t’i përballojnë”, u shpreh Jetn̄il-Kijiner, duke kërkuar më shumë mbështetje financiare nga shtetet e pasura.
Rrezik për zhvendosjen e miliona njerëzve në Afrikën Lindore
Shqetësime të veçanta janë ngritur edhe për Afrikën Lindore, ku përkeqësimi i thatësirës mund të shkaktojë zhvendosje masive të popullsisë.
Komisioneri i Lartë i OKB-së për Refugjatët (UNHCR) paralajmëron se deri në 3 milionë persona mund të detyrohen të largohen nga vendbanimet e tyre në Kenia, Somali, Sudanin e Jugut dhe Ugandë.
Situata është veçanërisht shqetësuese në Kenia, ku prodhimi i misrit ka rënë me 40%. Kjo pritet të rëndojë më tej sigurinë ushqimore dhe të kufizojë mundësitë e vendit për të përballuar fluksin e refugjatëve.
Ndërkohë, shkencëtari i klimës dhe drejtori ekzekutiv i organizatës Climate Analytics, Bill Hare, paralajmëroi se El Niño mund ta bëjë ngrohjen globale të ndihet edhe më e përshpejtuar, duke rritur rrezikun e krizave humanitare të lidhura me mungesën e ushqimit dhe ujit.
Kulmi i fenomenit pritet në dhjetor
Sipas parashikimeve, El Niño pritet të arrijë kulmin në dhjetor, ndërsa ndikimet e tij mund të vijojnë gjatë gjithë vitit të ardhshëm.
Temperaturat ekstreme, reshjet e pakta ose të tepërta dhe dëmtimi i të korrave pritet të jenë ndër pasojat kryesore. Shqetësim ekziston edhe për oqeanet, ku temperaturat e larta të ujit mund të shkaktojnë zbardhjen e koraleve për shkak të stresit termik.
Përfaqësuesit e organizatave mjedisore u kërkojnë shteteve që të kalojnë nga premtimet diplomatike te mbështetja konkrete për komunitetet e prekura.
“Nuk mund ta mbrosh një të korrë me një premtim. Njerëzit kanë nevojë për burime në terren”, deklaroi Mohamed Adow, themelues i organizatës Power Shift Africa.
Ai theksoi se vendet që po përballen drejtpërdrejt me pasojat e krizës klimatike nuk mund të presin më për angazhime të reja ndërkombëtare, por kanë nevojë për ndihmë urgjente.