Nga Andrej Jikh
Jensen Huang, drejtori ekzekutiv i NVIDIA-s, nën presion të fortë pas pretendimeve se një grua me të cilën ai dyshohet se ka pasur një lidhje intime, mund të ketë lidhje me shërbimet kineze të inteligjencës.
Bordi i NVIDIA-s ka nisur një hetim. Gjatë gjithë regjistrimeve, ne shohim se ajo kujdeset vazhdimisht për pamjen e saj, rregullon flokët dhe përpiqet të duket sa më mirë fizikisht përpara tij. Kjo është shumë domethënëse.
Shqetësimet janë shtuar për marrëdhëniet e Huang me Alice Huang, një drejtuese e kompanisë Mega Speed AI, e cila pretendohet se është një aset i inteligjencës kineze.
Në pamje të parë, kjo duket si një histori klasike spiunazhi kinez. Kina nuk është ende në gjendje të prodhojë çipat më të avancuar dhe po zhvillon një garë të fortë me Shtetet e Bashkuara. Prandaj, sipas kësaj teorie, ajo dërgon një spiune për t’iu afruar njeriut që drejton kompaninë më të rëndësishme në këtë fushë.
Por, sa më shumë që e shqyrtoja këtë histori, aq më shumë kuptoja se ajo është shumë më e thellë se kaq.
Kjo është një histori për paratë, për kontrollin e mënyrës se si kompanitë do të fitojnë nga inteligjenca artificiale dhe, mbi të gjitha, për vlerën që duhet të ketë tregu amerikan i aksioneve.
A duhet të vlejë ai më shumë se gjysma e tregut botëror të aksioneve së bashku?Përpara se të kuptojmë se kush po lufton dhe përse, duhet të shpjegojmë se për çfarë bëhet fjalë në të vërtetë.
Dy modele biznesi: inteligjenca artificiale me pagesë dhe ajo falas
Kur shumica e njerëzve përdorin sot inteligjencën artificiale, përdorin platforma si ChatGPT. Ata bëjnë një pyetje dhe marrin një përgjigje.
Por, në prapaskenë, ajo që po bëjnë në të vërtetë është të marrin me qira aksesin në një model që ndodhet në kompjuterët e një kompanie.
Kjo kompani vendos se çfarë mund të thotë modeli, sa kushton përdorimi i tij dhe nëse mund të vazhdoni ta përdorni apo jo.
Nëse kompania rrit çmimin ose ju ndërpret aksesin, nuk keni shumë mundësi për të reaguar.
Ky quhet modeli i inteligjencës artificiale me burim të mbyllur (Closed Source).Në anën tjetër qëndrojnë modelet me burim të hapur (Open Source).
Në këtë rast, kompania publikon modelin dhe çdokush mund ta shkarkojë.
Mund ta instaloni në kompjuterin tuaj, ta përdorni në serverët tuaj dhe ta modifikoni sipas dëshirës. Askush nuk mund t’jua ndërpresë aksesin apo t’ju kërkojë pagesë për përdorimin e tij.
Pse është kaq e rëndësishme kjo?
Sepse një kompani që operon me modelin e burimit të mbyllur e trajton inteligjencën artificiale si një produkt që mund ta zotërojë dhe ta shesë.
Ndërsa modeli me burim të hapur e trajton atë si një shërbim bazë, që duhet të jetë i disponueshëm për të gjithë, njësoj si energjia elektrike apo interneti.
Dhe në varësi të mënyrës se si fitoni para, ju mund të dëshironi me ngulm njërin ose tjetrin model.
Pikërisht për këtë bëhet fjalë në këtë përplasje.Kush dëshiron që inteligjenca artificiale të mbetet e shtrenjtë dhe kush kërkon që ajo të jetë falas?
Në kampin e parë janë kompanitë që shesin modelet e tyre të inteligjencës artificiale. Këtu përfshihen OpenAI, Anthropic dhe Google.
Ato i mbajnë sistemet e tyre më të avancuara pas një aksesi me pagesë.
Për këto kompani, një model falas, pothuajse po aq i mirë sa produkti i tyre, përbën një kërcënim të madh.
Pse do të paguante dikush për diçka që mund ta marrë falas?
Në të njëjtin kamp gjenden edhe interesat e sigurisë kombëtare dhe interesat financiare.Kjo është pjesa që lidhet me paratë.
Qindra miliarda dollarë janë marrë hua dhe janë investuar për ndërtimin e infrastrukturës së inteligjencës artificiale.
Ekziston pritshmëria se një ditë kjo teknologji do të gjenerojë triliona dollarë të ardhura.Kjo është një nga arsyet përse tregu amerikan i aksioneve ka arritur vlerësime kaq të larta.
Por këto investime mund të shpërblehen për aksionarët vetëm nëse kompanitë arrijnë të marrin para nga përdoruesit.
Në anën tjetër është strategjia e burimit të hapur.Këtu kemi aktorë me interesa krejt të ndryshme.
Për shembull, NVIDIA nuk fiton para duke shitur modele të inteligjencës artificiale. Ajo fiton duke shitur çipat që i bëjnë këto modele të funksionojnë.
Sa më shumë të përdoret inteligjenca artificiale në botë, sa më e lirë dhe e përhapur të bëhet ajo, aq më shumë çipa mund të shesë NVIDIA.
Për këtë arsye, kompania planifikon të investojë rreth 26 miliardë dollarë gjatë pesë viteve të ardhshme për zhvillimin e modeleve me burim të hapur, të cilat do të ofrohen falas.
E njëjta logjikë vlen edhe për kompanitë e shërbimeve cloud: modelet falas nxisin më shumë përdorues të përdorin inteligjencën artificiale, gjë që rrit kërkesën për shërbimet dhe infrastrukturën që ato ofrojnë.
Strategjia e Kinës: ta bëjë inteligjencën artificiale pothuajse falas
Kina kërkon një rezultat shumë specifik.Ajo ende nuk është në gjendje të prodhojë çipat më të avancuar dhe mbetet prapa Shteteve të Bashkuara në këtë drejtim.
Por Kina e kupton se nuk ka nevojë të fitojë garën duke shitur inteligjencën artificiale.
Mjafton ta ofrojë atë falas.Kjo është edhe arsyeja pse modelet kineze janë ndër modelet me burim të hapur më të shkarkuara në botë.
Një pjesë e madhe e vendeve në zhvillim po i adoptojnë ato, sepse kështu mund të zotërojnë teknologjinë e tyre, në vend që të marrin me qira shërbimet e kompanive amerikane dhe të paguajnë për to.
Pra, çfarë kërkon në të vërtetë Kina?Sipas kësaj teorie, ajo kërkon që inteligjenca artificiale të mos ketë më një vlerë të lartë tregtare, sepse Amerika ka vënë bast gjithçka mbi këtë industri.
Nëse modelet më të mira në botë bëhen falas, kompanitë amerikane që përpiqen t’i shesin ato nuk do të mund të kërkojnë më të njëjtat çmime.
Dhe kjo do të kishte pasoja të mëdha për triliona dollarët e investuar në këtë sektor.
Këtu Jensen Huang gjendet në një pozicion shumë të veçantë. Ai është drejtuesi i një kompanie amerikane, por modeli i biznesit të së cilës përputhet më shumë me strategjinë kineze: përhapjen sa më të gjerë të inteligjencës artificiale, duke ofruar modele falas.
Për këtë arsye, në varësi të interesave tuaja, Huang mund të shihet si heroi i kësaj historie ose si një problem që duhet eliminuar.
Në këtë analizë do të përpiqem të shpjegoj se çfarë po ndodh dhe të paraqes disa prova që mbështesin këtë argument.
Sepse pyetja përfundimtare është: nëse Kina fiton garën e inteligjencës artificiale, çfarë ndodh me triliona dollarët që Shtetet e Bashkuara kanë investuar në këtë industri? Dhe çfarë do të thotë kjo për paratë dhe investimet tona?
Përplasja për modelet kineze
Gjatë kësaj vere, një kompani kineze e quajtur Moonshot AI publikoi një model të ri, Kimi K3.Ai kishte 2.8 trilionë parametra dhe shkaktoi shqetësim në tregun e aksioneve të kompanive të çipave, sepse arriti të tejkalonte disa prej modeleve më të mira amerikane në teste të caktuara.
Dhe ishte me burim të hapur. Çdokush në botë mund ta shkarkonte falas.
Kjo ndezi sinjalet e alarmit për modelin amerikan të biznesit, të bazuar te sistemet me burim të mbyllur.
Edhe sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, deklaroi në televizion se administrata do të shqyrtonte modelet kineze për vjedhje të pronësisë intelektuale dhe se kompanitë që qëndrojnë pas tyre mund të përballeshin me sanksione.
Sipas tij, kompanitë kineze përdorin një proces të quajtur industrial distillation, që në thelb nënkupton përvetësimin e njohurive nga modelet amerikane.
Sipas New York Times, administrata amerikane po shqyrtonte seriozisht vendosjen e sanksioneve dhe kufizimeve tregtare ndaj modeleve kineze me burim të hapur.
Kompanitë që mbështesnin më fort këto kufizime ishin pikërisht laboratorët amerikanë që zhvillojnë modele me burim të mbyllur, si OpenAI dhe Anthropic.
Arsyeja e paraqitur publikisht ishte siguria kombëtare.
Por, sipas kësaj analize, ekzistonte edhe një interes i qartë tregtar: nëse konkurrenca falas nga Kina ndalohej, modelet amerikane me pagesë mund të vazhdonin të kërkonin para për shërbimet e tyre. Interesat e sigurisë kombëtare dhe ato të biznesit përputheshin.
Por pala tjetër reagoi. Më 24 korrik, më shumë se 25 kompani, mes tyre NVIDIA, Microsoft dhe Meta, nënshkruan një letër drejtuar Uashingtonit, ku kundërshtonin ndalimin e modeleve me burim të hapur.
Revolucioni i heshtur i Gjeneratës Z ndaj punës: Epoka e dorëheqjeve, pse gjithnjë e më shumë njerëz po i thonë ‘JO’ punës!
Jensen Huang, i cili deri atëherë nuk kishte publikuar asnjë postim në Twitter, zgjodhi pikërisht këtë letër për postimin e tij të parë.
Ai shkroi se modelet me burim të hapur mundësojnë sovranitetin.Çfarë do të thotë kjo?
Ashtu si një individ duhet të ketë kontroll mbi jetën e tij, edhe një shtet duhet të ketë kontroll mbi teknologjinë dhe inteligjencën artificiale që përdor.
Disa ditë më parë, Huang kishte deklaruar gjithashtu se kompanitë amerikane duhet të lejohen të përdorin modelet kineze.
Elon Musk e mbështeti publikisht, duke shkruar se ishte plotësisht dakord me të.
Administrata amerikane u tërhoq dhe vendosi të mos i ndalonte modelet me burim të hapur, të paktën për momentin.
Kështu, Jensen Huang u bë një nga figurat kryesore të rezistencës ndaj kufizimit të këtyre modeleve.
Kjo ndodhi në korrik.Tre muaj më vonë, më 29 tetor, New York Times publikoi një raport sipas të cilit inteligjenca amerikane dyshonte se një grua e afërt me të po transmetonte informacione drejt Kinës.
Pentagoni përgatitje për ‘ditën e fundit’? Tre teoritë që ngrenë pikëpyetje: Sulm bërthamor, kolaps kibernetik apo kontroll global?
Kjo ndodhi në korrik.Tre muaj më vonë, më 29 tetor, New York Times publikoi një raport sipas të cilit inteligjenca amerikane dyshonte se një grua e afërt me të po transmetonte informacione drejt Kinës.
Tre kongresmenë republikanë kërkuan përgjigje nga NVIDIA. Ndërkohë, sipas rrëfimit në këtë video, Huang pranoi së fundmi një marrëdhënie intime dhe NVIDIA nisi një hetim për këtë çështje.
Pra, njeriu që kundërshtoi ndalimin e modeleve kineze të inteligjencës artificiale po përballet tani me hetime për lidhjet e tij të dyshuara me Kinën.
A është rastësi kjo? Koha kur dolën këto informacione është shumë interesante dhe më shtyu ta shqyrtoja më thellë historinë.
Pse doli në publik historia e Jensen Huang pikërisht tani?
Sipas New York Times, Donald Trump ishte informuar për Alice Huang rreth një vit më parë. Një tjetër raport i gazetës pretendonte se Marco Rubio kishte mbikëqyrur një memorandum për këtë marrëdhënie që në vitin 2025. Por nuk ndodhi asgjë. Jensen Huang vazhdoi marrëdhëniet e tij të afërta me presidentin amerikan. NVIDIA vazhdoi të shiste çipa, ndërsa biznese të lidhura me Alice Huang vazhduan të blinin çipa NVIDIA edhe gjatë vitit 2026. Pastaj erdhi korriku dhe Jensen Huang u bë fytyra e kundërshtimit ndaj ndalimit të modeleve kineze.
Ai publikoi mesazhin që, sipas kësaj analize, ndihmoi në ndalimin e një mase të tillë.Dhe vetëm disa muaj më vonë, historia doli në publik.
Prandaj pyetja nuk është thjesht nëse pretendimet për spiunazh janë të vërteta apo jo. Ato mund të jenë të vërteta, por mund edhe të mos jenë. Pyetja kryesore është: përse kjo histori doli pikërisht tani? Një teori është se informacioni u bë i dobishëm politikisht dhe ekonomikisht.
Mendoni për këtë nga këndvështrimi i palës që dëshiron të mbajë inteligjencën artificiale me burim të mbyllur. Për një vit, ky informacion qëndronte në heshtje. Jensen Huang nuk përbënte problem.
Por në momentin kur ai u bë figura kryesore e kundërshtimit ndaj ndalimit të modeleve kineze dhe filloi të fitonte këtë betejë, u shndërrua në pengesën më të madhe për ata që duan të fitojnë para nga një inteligjencë artificiale e kontrolluar dhe me pagesë.
Mënyra më e lehtë për të diskredituar dikë që thotë se duhet t’i besojmë inteligjencës artificiale kineze është të pretendosh se edhe vetë ai është i komprometuar nga Kina. Ne nuk e dimë se kush i nxori këto informacione në publik. Por ekziston një tjetër element interesant.
Nëse fiton kampi i modeleve me burim të mbyllur, kjo nuk do të thotë se inteligjenca artificiale falas do të zhduket.
Do të thotë vetëm se inteligjenca artificiale amerikane mund të mos jetë më falas.
Njerëzit nuk duan të paguajnë për inteligjencën artificiale. Kjo është një nga arsyet pse modelet kineze po marrin një pjesë kaq të madhe të shkarkimeve.
Për shumë vende në zhvillim, modelet kineze përfaqësojnë një mundësi për të pasur teknologjinë e tyre, pa qenë të varur nga kompanitë amerikane.
Pengesa më e madhe për modelin me burim të mbyllur ishte NVIDIA, e cila mbështeste zhvillimin dhe përhapjen e modeleve falas.
Nëse Jensen Huang largohet nga drejtimi, zëvendësohet ose ndryshon qëndrimin e tij ndaj modeleve me burim të hapur, atëherë lëvizja amerikane në favor të këtij modeli mund të marrë fund.Korporatat amerikane mund të kalojnë plotësisht drejt një sistemi të mbyllur.
Ironia është se ata që përpiqen të ndalojnë Kinën të fitojë mund të përfundojnë duke i dhënë asaj një fitore të lehtë.
Rregullimi i inteligjencës artificiale mund të favorizojë gjigantët
Një tjetër zhvillim që duhet marrë në konsideratë janë rregullat e reja për inteligjencën artificiale.
Në SHBA po përgatiten propozime për testime të detyrueshme të sigurisë përpara publikimit të modeleve dhe për përgjegjësi ligjore të kompanive në rast se inteligjenca artificiale shkakton dëme.
Në pamje të parë, kjo duket si një përpjekje e qeverisë për të kontrolluar gjigantët e teknologjisë. Por, sipas kësaj teorie, rezultati mund të jetë krejt i kundërt.
Këto rregulla mund të krijojnë një mburojë mbrojtëse për kompanitë e mëdha. Sepse kush mund t’i përballojë kostot e zbatimit të tyre?
Vetëm laboratorët e mëdhenj të inteligjencës artificiale, me ekipe të tëra juristësh dhe departamente të posaçme për pajtueshmërinë ligjore.
Një projekt me burim të hapur, që ofron modelet falas dhe nuk gjeneron të ardhura, nuk ka burime të mjaftueshme për t’u përballur me të gjitha këto kërkesa.Kështu, edhe pse rregullat duken sikur synojnë të kufizojnë kompanitë e mëdha, ato mund të përfundojnë duke i mbrojtur pikërisht ato nga konkurrenca.
Dhe nëse kjo ndodh, inteligjenca artificiale amerikane me burim të hapur mund të largohet nga tregu për shkak të kostove rregullatore. Por bota do të vazhdojë të përdorë modelet me burim të hapur.
Vetëm se ato mund të jenë kryesisht kineze. Kështu, Kina mund ta fitojë garën, jo domosdoshmërisht duke prodhuar teknologjinë më të mirë, por duke ofruar alternativën më të lirë dhe më të aksesueshme.
Çfarë ndodh me ekonominë amerikane nëse Kina fiton?
Kjo është pyetja kryesore e analizës.
Çfarë ndodh me botën dhe me tregun amerikan të aksioneve nëse Kina fiton garën e inteligjencës artificiale?Autori i referohet një teorie të ekonomistit dhe analistit Luke Gromen, nga FFTT.Sipas tij, ekzistojnë dy skenarë të mundshëm:
Inteligjenca artificiale nuk arrin të përmbushë pritshmëritë. Inteligjenca artificiale funksionon dhe transformon ekonominë.
Por pjesa shqetësuese është se, sipas kësaj teorie, të dy skenarët mund ta çojnë ekonominë amerikane drejt të njëjtit problem. Nëse inteligjenca artificiale dështon, triliona dollarët që kompanitë kanë marrë hua për ta ndërtuar mund të humbasin.
Nëse funksionon, ajo mund të zëvendësojë miliona vende pune, pra pikërisht burimin e të ardhurave nga të cilat qeveria mbledh taksat.Në të dy rastet, qeveria mund të detyrohet të krijojë më shumë para për të shpëtuar sistemin.Dhe kjo mund të çojë në një krizë inflacioniste.
Le ta shpjegojmë.
Skenari i parë: Inteligjenca artificiale dështon
Duhet të kuptojmë fillimisht se sa shumë para po investohen me pritshmërinë se kjo teknologji do të sjellë fitime gjigante.Një nga arsyet përse po shohim këtë presion në favor të modeleve me burim të mbyllur mund të jetë pikërisht kjo.
Kompanitë duan që inteligjenca artificiale të mbetet e shtrenjtë, në mënyrë që një ditë të rikuperojnë paratë e investuara dhe të shpërblejnë aksionarët. Por këtu ka një problem.
Një drejtues i një prej kompanive të inteligjencës artificiale i ka thënë Luke Gromen se modeli më i avancuar që kishte në kompjuter katër muaj më parë, sot është falas.
Kjo do të thotë se nëse modeli më i mirë në botë kalon nga një produkt premium në një produkt falas brenda vetëm katër muajsh, kompania që e ka ndërtuar ka një periudhë shumë të shkurtër për të rikuperuar investimin.
Përndryshe, vlera e atij investimi mund të zhduket. Sipas Gromen, kapitali është shpenzuar tashmë, por humbjet ende nuk janë reflektuar plotësisht në vlerën reale të tregut.
Dhe kjo ndodh edhe përpara se të marrim në konsideratë konkurrencën kineze. Modelet kineze me burim të hapur, sipas vlerësimeve të paraqitura në video, janë tashmë rreth 90-95% po aq të mira sa modelet amerikane, por me një kosto rreth 100 herë më të ulët.
Kjo mund të ushtrojë një presion të madh mbi të gjithë sistemin amerikan. Situata bëhet edhe më problematike sepse kompanitë e inteligjencës artificiale nuk po përdorin më vetëm paratë e tyre. Ato kanë nisur të marrin hua në shuma shumë të mëdha.
Përndryshe, vlera e atij investimi mund të zhduket.
Sipas Gromen, kapitali është shpenzuar tashmë, por humbjet ende nuk janë reflektuar plotësisht në vlerën reale të tregut.
Dhe kjo ndodh edhe përpara se të marrim në konsideratë konkurrencën kineze.
Modelet kineze me burim të hapur, sipas vlerësimeve të paraqitura në video, janë tashmë rreth 90-95% po aq të mira sa modelet amerikane, por me një kosto rreth 100 herë më të ulët.
Kjo mund të ushtrojë një presion të madh mbi të gjithë sistemin amerikan.Situata bëhet edhe më problematike sepse kompanitë e inteligjencës artificiale nuk po përdorin më vetëm paratë e tyre. Ato kanë nisur të marrin hua në shuma shumë të mëdha.
Dhe këto hua konkurrojnë drejtpërdrejt me borxhin e qeverisë amerikane për të njëjtin kapital financiar.Çfarë do të thotë kjo?Imagjinoni se ekziston një sasi e kufizuar parash që bankat, kompanitë e sigurimeve dhe investitorët janë të gatshëm të japin hua.Qeveria amerikane kërkon para duke emetuar bono thesari. Ndërkohë, kompanitë e inteligjencës artificiale kërkojnë para nga të njëjtët investitorë, duke emetuar obligacionet e tyre.Investitorët duhet të zgjedhin: t’i japin para qeverisë apo kompanive të inteligjencës artificiale.
Kur rritet konkurrenca për të njëjtin kapital, rritet edhe kostoja e huamarrjes.Qeveria duhet të ofrojë interesa më të larta për t’i bindur investitorët të blejnë borxhin e saj.Kompanitë e inteligjencës artificiale mund t’i përballojnë këto interesa, sepse presin fitime gjigante në të ardhmen.
Por për qeverinë amerikane, kjo do të thotë një faturë gjithnjë e më e lartë interesi për triliona dollarët e borxhit publik. Dhe kjo ushtron presion mbi ekonominë amerikane.
Normat e interesit të bonove të Thesarit shërbejnë si pikë referimi për shumë produkte financiare. Kur ato rriten, shtrenjtohen edhe kreditë për shtëpi, makinat dhe kartat e kreditit.
Pra, jeta bëhet më e shtrenjtë për të gjithë. Nëse inteligjenca artificiale nuk arrin të prodhojë fitimet e premtuara, qindra miliarda dollarë investime mund të fshihen nga bilancet e kompanive.
Tregu amerikan i aksioneve, i cili mbështetet në një masë të madhe te disa gjigantë teknologjikë, mund të humbasë papritur një pjesë të madhe të vlerës së tij. Rezultati mund të jetë një kolaps deflacionist. Në këtë situatë, qeveria do të detyrohej të ndërhynte për të shpëtuar sistemin financiar.
Dhe nga do t’i gjente paratë?Duke krijuar para të reja.Kjo do ta kthente krizën në një problem inflacionist.
Skenari i dytë: Inteligjenca artificiale funksionon dhe zëvendëson vendet e punës
Tani imagjinoni të kundërtën.Inteligjenca artificiale funksionon. Produktiviteti rritet ndjeshëm dhe kompanitë bëhen shumë më efikase.Por rritja e produktivitetit do të thotë se nevojiten më pak punonjës.Sipas Luke Gromen, ky skenar është po aq i rrezikshëm.Arsyeja është se qeveria do të përballet me një problem paradoksal: ajo po merr hua për të financuar një industri që mund të zëvendësojë vetë punëtorët nga të cilët varet për mbledhjen e taksave.
Me fjalë të tjera, Amerika po merr hua kundrejt së ardhmes së saj për të financuar një teknologji që, të paktën pjesërisht, synon t’u marrë njerëzve mundësinë për të fituar para, për të marrë kredi dhe për të konsumuar.
Si ndodh kjo? Nëse inteligjenca artificiale arrin suksesin që premtojnë kompanitë, ajo mund të kërcënojë burimin e rreth gjysmës së të ardhurave tatimore të SHBA-së, të cilat vijnë nga puna dhe të ardhurat e qytetarëve. Nëse inteligjenca artificiale zëvendëson punonjësit e zyrave dhe profesionet e kualifikuara, të ardhurat nga taksat mund të bien.
Por shpenzimet e qeverisë do të vazhdojnë të rriten. Nga do t’i gjejë qeveria paratë që i mungojnë? Përsëri, duke krijuar para të reja. Pra, në të dy skenarët, qeveria gjendet në një kurth.
Ajo nuk mund ta lejojë inteligjencën artificiale të dështojë, sepse shumë pjesë të ekonomisë tashmë varen nga ajo.
Por as nuk mund ta lejojë të ketë sukses të plotë pa rrezikuar bazën e saj tatimore. Në të dyja rastet, përfundimisht mund të detyrohet të ndërhyjë për të shpëtuar sistemin.Dhe mënyra e vetme për ta bërë këtë është krijimi i më shumë parave.
Kjo e detyron Amerikën të zgjedhë mes shpëtimit të dollarit dhe shpëtimit të industrisë së inteligjencës artificiale. Luke Gromen mendon se në fund Amerika do të zgjedhë të shpëtojë inteligjencën artificiale.
Si mund të përfitojë Kina nga kjo situatë?
Kina nuk ka nevojë domosdoshmërisht të ndërtojë teknologjinë më të mirë. Asaj i mjafton të vazhdojë të ofrojë modele inteligjence artificiale pothuajse po aq të mira, por me një kosto shumë më të ulët.
Pastaj pret që vetë llogaritë ekonomike të sistemit amerikan të mos funksionojnë më. Ekziston edhe një e dhënë interesante.Që nga lançimi i ChatGPT në nëntor 2022, ari ka performuar vetëm rreth 15% më dobët se indeksi Nasdaq. Dhe kjo për një aktiv që shumë njerëz e kanë konsideruar thjesht një metal të shkëlqyeshëm, pa ndonjë produktivitet të veçantë. Çfarë do të thotë kjo?
Teknologjia më revolucionare e kohës sonë, të paktën deri tani, ka arritur të performojë vetëm pak më mirë se ari. Dhe kjo ngre pyetje serioze për vlerën e investimeve dhe për të ardhmen e parasë.
Çfarë duhet të zotërojmë nëse nis shtypja masive e parave?
Nëse keni arritur deri këtu, duhet të theksoj se kjo nuk është këshillë financiare. Por nëse Luke Gromen ka të drejtë dhe të dy skenarët përfundojnë në krijimin masiv të parave, atëherë pyetja nuk është thjesht nëse inteligjenca artificiale do të fitojë apo do të dështojë.
Pyetja është: çfarë duhet të zotërojmë kur qeveritë të nisin të krijojnë para në përmasa të mëdha? Unë i shoh sërish dy skenarët. Në skenarin e parë, inteligjenca artificiale nuk arrin të përmbushë pritshmëritë. Borxhet shpërthejnë, tregjet e kreditimit privat përballen me krizë dhe sistemi financiar tronditet.
Fillimisht kemi një kolaps deflacionist. Në këtë botë, mendoj se paraja cash dhe ari mund të jenë ndër asetet që humbasin më pak vlerë, sepse njerëzit priren t’u drejtohen atyre kur kanë frikë dhe nuk i besojnë më sistemit. Në skenarin e dytë, inteligjenca artificiale funksionon, por baza e të ardhurave nga taksat zvogëlohet për shkak të humbjes së vendeve të punës.
Qeveria fillon të krijojë para për të shpëtuar sistemin.Kjo do të ishte një krizë inflacioniste, ku gjithçka rritet në vlerë nominale në dollarë, por jo domosdoshmërisht në vlerë reale.
Në këtë skenar, mendoj se Bitcoin mund të performojë më mirë. Luke Gromen ka vënë në dukje gjithashtu se herën e fundit që ndodhi diçka e ngjashme, gjatë viteve 2020-2021, ari u rrit ndjeshëm, por Bitcoin pati një rritje edhe më të madhe.
Personalisht, nuk kam një bindje të qartë se cili prej këtyre dy skenarëve do të ndodhë.Prandaj dua të zotëroj asete që mund të më mbrojnë në të dyja situatat.Kjo është edhe arsyeja pse kohët e fundit kam nisur të blej ar dhe argjend fizik, ndërsa Bitcoin-in e mbaj në një portofol personal, jashtë platformave të këmbimit.
Mendoj se ari më mbron nëse kemi një kolaps të sistemit, ndërsa Bitcoin mund të më mbrojë nëse kemi një kolaps të vlerës së parasë për shkak të inflacionit. Gromen ka vënë në dukje edhe një tjetër fakt: Shtetet e Bashkuara nuk e kanë rritur prodhimin e energjisë elektrike për rreth 20 vjet, nga viti 2004 deri në vitin 2024.Pra, pavarësisht nëse inteligjenca artificiale do të ketë sukses apo nëse e gjithë kjo do të rezultojë një flluskë financiare, Amerika ka nevojë për shumë më tepër energji.
Ajo ka nevojë për rrjete të reja elektrike, më shumë bakër dhe argjend për të ndërtuar infrastrukturën e së ardhmes.
Kjo do të thotë se mund të jetë e arsyeshme të zotërosh asete që nuk mund të krijohen thjesht duke shtypur para: energji, metale të çmuara dhe asete monetare me ofertë të kufizuar. Të paktën kështu e kuptoj unë këtë situatë.
*Përshtatje e analizës në youtube të autorit Andrej Jikh @altmedia.al