Mbretëria e Bashkuar dhe Bashkimi Evropian kanë rënë dakord për një projekt-marrëveshje që synon heqjen e kontrolleve dhe burokracive për eksportet e produkteve ushqimore dhe bujqësore, të vendosura pas Brexit-it.
Sipas BBC-së, drafti prej rreth 200 faqesh për marrëveshjen e njohur si “SPS” (sanitare dhe fitosanitare) u është shpërndarë vendeve anëtare të BE-së në Bruksel për shqyrtim. Teksti pritet të diskutohet në takimin e ambasadorëve të vendeve anëtare, të njohur si Coreper, përpara samitit Britani e Madhe–BE që do të mbahet më vonë këtë muaj.
Krahas marrëveshjes për produktet ushqimore, janë qarkulluar edhe projekt-tekste për tregtimin e emetimeve dhe një skemë udhëtimi e punësimi për të rinjtë, si dhe një draft-deklaratë e përbashkët për udhëheqësit e të dyja palëve, raporton BBC.
Çfarë parashikon marrëveshja për ushqimet?
Marrëveshja për sektorin ushqimor konsiderohet pjesa më e rëndësishme e përpjekjeve për të rishikuar marrëdhëniet mes Britanisë së Madhe dhe BE-së pas Brexit-it.
Lexo gjithashtu
Nëse miratohet, ajo pritet të heqë një pjesë të konsiderueshme të kontrolleve dhe dokumentacionit që u shtuan pas largimit të Britanisë nga tregu i vetëm evropian.
Ndër masat e parashikuara janë heqja e certifikatave shëndetësore të eksportit, që mund të kushtojnë rreth 200 paund, certifikatave fitosanitare prej 25 paundësh, tarifave të inspektimit, certifikatave organike, disa tarifave portuale dhe kontrolleve të tjera për produktet që tregtohen mes dy palëve.
Marrëveshja do të mundësonte gjithashtu rifillimin e eksporteve britanike drejt BE-së të produkteve si salçiçet e freskëta, hamburgerët, butakët nga ujërat vendase dhe patatet për mbjellje.
Një ndikim të veçantë pritet të ketë edhe në Irlandën e Veriut, ku pas Brexit-it produktet ushqimore që vijnë nga pjesë të tjera të Mbretërisë së Bashkuar u nënshtrohen dokumentacionit dhe kontrolleve të caktuara në portet e saj.
Përputhje me rregullat e BE-së
Në këmbim të lehtësimit të tregtisë, Mbretëria e Bashkuar pritet të angazhohet për përafrimin me rregullat e BE-së në fushën e sigurisë ushqimore, shëndetit të kafshëve dhe standardeve fitosanitare. Ky proces njihet si “përputhje dinamike”.
Qeveria britanike ka njoftuar më herët edhe një Projektligj për Partneritetet Evropiane, i cili do të krijojë mekanizmin ligjor për zbatimin e rregullave të reja të përbashkëta.
Përafrimi rregullator do të ndihmonte gjithashtu në lidhjen e skemave të tregtimit të emetimeve të Britanisë së Madhe dhe BE-së, duke shmangur për disa eksportues britanikë detyrimin për të paguar mekanizmin e ri kufitar të karbonit të bllokut.
Sipas qeverisë britanike, marrëveshja për produktet ushqimore mund t’i sjellë ekonomisë së vendit përfitime vjetore me vlerë rreth 5,1 miliardë paund.
Bizneset mbështesin heqjen e burokracive
Përfaqësuesit e bizneseve dhe të fermerëve kanë mbështetur nismën, duke argumentuar se kontrollet dhe dokumentacioni shtesë pas Brexit-it kanë rritur kostot dhe kanë shkaktuar vonesa në transportin e mallrave.
William Bain, drejtues i politikave tregtare në Dhomën Britanike të Tregtisë (BCC), tha për BBC-në se bizneset e konsiderojnë përafrimin me rregullat evropiane një “çmim që ia vlen të paguhet”, në këmbim të kostove më të ulëta, vonesave më të pakta dhe aksesit më të madh në treg.
Sipas tij, certifikatat shëndetësore të eksportit mund t’u shtojnë mijëra paund kosto çdo kamioni që transporton mallra drejt BE-së.
Një analizë e re e BCC-së tregon se më shumë se gjysma e bizneseve britanike që eksportojnë dëshirojnë heqjen e dokumentacionit dhe vonesave doganore. Kjo kërkesë është shprehur nga 56% e bizneseve eksportuese dhe 58% e kompanive prodhuese të përfshira në anketë.
Diskutime edhe për marrëdhënien më të gjerë me BE-në
Projekt-marrëveshjet për ushqimet, emetimet dhe lëvizjen e të rinjve pritet të jenë pjesë e diskutimeve në samitin e ardhshëm mes Britanisë së Madhe dhe BE-së.
Në tryezë janë edhe çështje të tjera, përfshirë bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes, aksesin në bazat e të dhënave për zbatimin e ligjit dhe përfshirjen e Britanisë në disa nisma evropiane të prodhimit.
Disa prej çështjeve, si skema e udhëtimit për të rinjtë dhe përfshirja e studentëve të BE-së në tarifat universitare britanike, kërkojnë ende diskutime dhe përcaktimin e detajeve.
Ndërkohë, Dhoma Britanike e Tregtisë ka kërkuar që qeveria të shqyrtojë edhe mundësi më të gjera për afrimin me BE-në, përfshirë një bashkim doganor dhe modele të tjera bashkëpunimi tregtar.
Projekt-marrëveshjet janë ende në fazën e shqyrtimit dhe nuk përbëjnë një marrëveshje përfundimtare. Vendimet pritet të diskutohen në takimet e ardhshme mes përfaqësuesve të Britanisë së Madhe dhe Bashkimit Evropian.
