“Zelensky? Më mirë të ndalet”, Trump: Ukraina duhet të ketë një president të ri

Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se Ukraina duhet të ketë një president të ri, duke shtuar tensionet me homologun ukrainas Volodymyr Zelensky për shkak të marrëveshjes së SHBA-së me Rusinë për eksportet e naftës.

Deklarata e Trump erdhi pasi Zelensky kritikoi vendimin për të lehtësuar përkohësisht sanksionet ndaj naftës ruse, duke paralajmëruar se të ardhurat shtesë do t’i jepnin Moskës më shumë mundësi për të financuar luftën kundër Ukrainës.

Duke folur para gazetarëve jashtë Shtëpisë së Bardhë, Trump akuzoi Zelenskyn se po krijon probleme për botën duke autorizuar sulme ndaj rafinerive ruse.

“Më mirë të ndalet”, deklaroi presidenti amerikan, përpara se të shtonte se Ukraina duhet “të ketë një udhëheqës të ri që mund të bëjë një marrëveshje”.

Trump pretendoi gjithashtu se Zelensky kishte pasur mundësi të arrinte marrëveshje të ndryshme, por nuk i kishte shfrytëzuar ato.

Marrëveshja për naftën ruse, në qendër të debatit

Presidenti amerikan konfirmoi se ishte arritur një marrëveshje me Moskën për pezullimin e sanksioneve ndaj eksporteve ruse të naftës deri më 7 prill, me synimin për të shtuar furnizimet dhe për të frenuar rritjen e çmimeve të karburanteve.

Sipas planit të bërë publik nga Trump, Rusia do të nxirrte fillimisht 300 mijë tonë naftë në tregun amerikan dhe atë global, të ndjekur nga 500 mijë tonë të tjerë në nëntor. Ai përmendi gjithashtu sasi të tjera shtesë, megjithëse zbatimi i plotë i planit mbetet për t’u konfirmuar.

Zelensky e kritikoi ashpër këtë vendim, duke argumentuar se lehtësimi i sanksioneve do t’i siguronte Rusisë të ardhura për blerjen e pajisjeve ushtarake dhe vazhdimin e sulmeve.

Presidenti ukrainas akuzoi gjithashtu Moskën se po e interpreton marrëveshjen si një mundësi për të vijuar luftën dhe bombardimet ndaj qyteteve ukrainase.

Rritja e çmimeve të karburantit ushtron presion mbi Uashingtonin

Marrëveshja vjen në një periudhë të vështirë për tregjet ndërkombëtare të energjisë. Konflikti me Iranin, i nisur nga SHBA-ja dhe Izraeli sipas raportimit, ka ndikuar në furnizimet globale, ndërsa mbyllja efektive e Ngushticës së Hormuzit ka shtuar shqetësimet për tregtinë e naftës.

Sipas shifrave të cituara në raportim, çmimi mesatar i naftës në SHBA ka arritur në 6,28 dollarë për galon, nga 5,94 dollarë muajin e kaluar dhe 3,68 dollarë një vit më parë.

Presioni mbi çmimet e karburanteve përbën një sfidë politike për Trump përpara zgjedhjeve të mesit të mandatit. Në këtë kontekst, shtimi i furnizimeve me naftë ruse shihet si një përpjekje për të lehtësuar tregun amerikan.

Ndërkohë, sulmet ukrainase me dronë ndaj rafinerive ruse dhe goditjet ruse ndaj infrastrukturës energjetike të Ukrainës kanë rënduar më tej situatën. Sipas raportimit, prodhimi rus i naftës ka rënë me rreth 30%, sipas të dhënave të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë.

Evropa kundërshton lehtësimin e sanksioneve

Vendimi i Uashingtonit ka shkaktuar reagime kritike edhe në Bashkimin Evropian. Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për Politikën e Jashtme, Kaja Kallas, paralajmëroi se lehtësimi i sanksioneve do t’i siguronte Moskës më shumë të ardhura për të financuar luftën.

Ajo theksoi se nuk është momenti për të ulur presionin ndaj Rusisë dhe se vendet evropiane nuk synojnë të ndjekin të njëjtën rrugë.

Sipas raportimit, ministrat e jashtëm evropianë planifikonin të diskutonin një paketë të re sanksionesh ndaj Rusisë, të cilën Kallas e përshkroi si më të madhën që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë.

Kryeministri britanik Andy Burnham zhvilloi gjithashtu një bisedë me Zelenskyn, duke i shprehur mbështetjen e tij. Sipas zëdhënësit të qeverisë britanike, të dy ranë dakord për nevojën e një armëpushimi të menjëhershëm në sektorin energjetik dhe për përfundimin e sulmeve ndaj anijeve në Detin e Zi.

Moska përshëndet deklaratat e Trump

I dërguari i presidentit rus Vladimir Putin, Kirill Dmitriev, e cilësoi ndërhyrjen e Trump si “ikonike dhe historike”, duke argumentuar se Ukraina ka nevojë për një udhëheqje të përqendruar te paqja.

Ndërkohë, Ukraina vazhdon të jetë nën gjendje ushtarake që nga pushtimi rus në vitin 2022, çka ka sjellë pezullimin e zgjedhjeve. Trump ka kërkuar edhe më parë mbajtjen e zgjedhjeve të reja, duke argumentuar se qytetarët ukrainas duhet të kenë mundësinë të zgjedhin një president tjetër.

Përplasja e fundit nxjerr në pah dallimet mes Uashingtonit, Kievit dhe aleatëve evropianë lidhur me mënyrën se si duhet të financohet presioni ndaj Rusisë, të sigurohen furnizimet energjetike dhe të arrihet një zgjidhje për luftën në Ukrainë.