Natën e 12 nëntorit 1993, një brazilian i ri dhe i dobët, i quajtur Royce Gracie, hyri në një kafaz tetëkëndor në Denver të Kolorados dhe u gjend ballë për ballë me një gjigant. Gerard Gordeau, një kikboksier holandez, ishte rreth 13 centimetra më i gjatë, peshonte gati 19 kilogramë më shumë se ai dhe kishte një përvojë dhjetëvjeçare më të gjatë në luftime. Tani, të dy do të përballeshin në një dyluftim pa doreza: pa gjyqtarë, pa ndarje të kundërshtarëve sipas peshës dhe pa pushim, derisa njëri prej tyre ose të humbiste ndjenjat nga goditjet, ose të lutej për mëshirë.
Luftimi zgjati vetëm 100 sekonda. Gjatë kësaj kohe, Gracie e rrëzoi me mjeshtëri Gordeau-n, u hodh mbi shpinën e tij dhe e kapi për fyti, duke e detyruar gjigantin të godiste dyshemenë për të treguar dorëzimin.
Rreth 80,000 shikues që paguanin për transmetimin (pay-per-view) e ndoqën drejtpërdrejt në televizion fitoren legjendare të Gracie-t . Mes tyre ishte edhe një student modest i degës së biznesit, që jetonte në San Diego të Kalifornisë. I magjepsur nga ajo që kishte parë, studenti shkoi në një akademi lokale të arteve marciale të specializuar në “Brazilian Jiu-Jitsu” – disiplina që Gracie kishte përdorur për ta mposhtur Gordeau-n brenda kafazit – dhe kërkoi të niste stërvitjen.
Për shokët e kursit ishte e vështirë ta merrnin seriozisht të sapoardhurin. “Isha aty ditën kur u shfaq ai,” tha Kid Peligro, i cili më vonë u bë një nga yjet më të mëdhenj të jiu-jitsu-t në botë. “Kishte veshur pantallona të shkurtra, shapka dhe një bluzë pa mëngë; qëndronte ulur në cep dhe mezi fliste me dikë.”
Studenti, i cili u prezantua si Ben, ishte rreth të njëzetave dhe vinte nga Lindja e Mesme, por nuk zbuloi shumë detaje të tjera rreth prejardhjes së tij. Peligro supozoi se ai shërbente si shërbëtor ose truprojë e anglezit të pasur që ndonjëherë e shoqëronte në stërvitje.
Lexo gjithashtu
“Beni ishte i heshtur dhe i përkushtuar,” tha Peligro.
“Shpesh qëndronte pas mësimit për të pastruar dyshemenë e tapeteve.”
Beni gjithashtu e përballonte me qetësi dhimbjen fizike, madje edhe kur bëhej fjalë për kocka të thyera. “Nëse stërviteshe në jiu-jitsu në vitet ’90, ishte e pashmangshme të lëndoheshe,” tha Bobby Razak, producent filmash dhe entuziast i arteve marciale.
“Nuk ishte siç është sot: shumë e pastër, shumë profesionale. Atëherë, ishte diçka e papërpunuar dhe e ashpër.”
Pas më shumë se një viti stërvitjeje, Beni bëri një njoftim befasues: ai po përgatitej të kthehej në shtëpi, në Abu Dabi, kryeqytetin e Emirateve të Bashkuara Arabe dhe do të merrte me vete themeluesin e akademisë, Nelson Monteiro-n.
Pasuan shpejt edhe ftesa të tjera. Filluan të qarkullonin zëra se Beni po përpiqej të hapte qendrën e tij të arteve marciale në brigjet e Gjirit Persik.
Një ditë, Peligros dhe bashkëshortes së tij u dërguan dy bileta avioni të klasit të parë për në Emiratet e Bashkuara Arabe, me vlerë 24,000 dollarë secila. Kur zbritën nga avioni, mbetën të shtangur teksa shihnin kudo që nga tabelat gjigante publicitare e deri te kartëmonedhat –fotot e një burri me pamje të njohur, që dukej qartë se ishte babai i Benit.
“Qendra e stërvitjes së Benit doli të ishte një nga pallatet e familjes së tij,” tha Peligro, ende i mrekulluar teksa e kujtonte atë moment.
“Ishte si në përrallë.”
Për ata që përpiqen të zbulojnë të vërtetën rreth Lartësisë së Tij, Sheikut Tahnoon bin (ose “Ben”) Zayed Al Nahyan një figurë kyçe që zgjidh çështje të ndërlikuara për familjen mbretërore, një shef spiunazhi që shmang publikun dhe një gjigant financiar, përrallat janë pothuajse e vetmja gjë mbi të cilën mund të mbështetemi.
Tahnoon, i cili vërtet u regjistrua në kursin e Nelson Monteiro-s me një pseudonim dhe më vonë arriti të fitonte vetë brezin e zi në jiu-jitsu, tani zotëron një pasuri ekonomike më të madhe se PBB-ja e disa vendeve të rëndësishme dhe është i lidhur ngushtë, si personalisht ashtu edhe financiarisht, me Shtëpinë e Bardhë të epokës Trump.
Pasuritë globale që menaxhon Tahnoon përfshijnë gjithçka, nga parqet e energjisë së erës në Skoci dhe anijet kozmike në Teksas, deri te linja e të brendshmeve të Rihannës dhe restorantet “Ivy” të Richard Caring-ut. Nga spitalet te komplekset e banimit, nga parqet diellore te vendpushimet e skijimit , nuk ka pothuajse asnjë vend në Tokë që nuk është prekur nga fuqia e tij e madhe financiare.
Megjithatë, pavarësisht ndikimit të tij në rritje në skenën botërore, Tahnooni preferon të qëndrojë në hije. Ai nuk ka dhënë kurrë ndonjë intervistë thelbësore për shtypin. Ata që kanë punuar ngushtë me të, pothuajse gjithmonë detyrohen të nënshkruajnë marrëveshje konfidencialiteti. Shumë pak njerëz jashtë Emirateve të Bashkuara Arabe e dinë madje edhe emrin e tij.
“Ai është i heshtur,” thotë një ish-zyrtar amerikan i sigurisë kombëtare, “dhe gjendet gjithmonë kudo.”
Sheiku Tahnoon nuk iu përgjigj një kërkese për intervistë lidhur me këtë artikull.
Ministria e Jashtme e Emirateve nuk ofroi asnjë zyrtar tjetër të lartë qeveritar për intervistë dhe refuzoi të jepte ndonjë koment.
Fuqia e Tahnoon-it së shpejti do të shtrihet mbi më shumë jetë njerëzish se kurrë më parë. Si një nga financuesit më të rëndësishëm të inteligjencës artificiale në planet, ai po integrohet me shpejtësi në infrastrukturën që do të mbështesë të ardhmen tonë dixhitale: kanalet e saj të informacionit dhe fabrikat e mikroçipeve, qendrat e të dhënave dhe termocentralet gjigante të nevojshme për t’i furnizuar me energji e për t’i ftohur ato.
Disa e shohin si një profet dhe shpëtimtar teknologjik. Të tjerë e krahasojnë me një nga antagonistët e filmave të James Bond-it. Atëherë, kush është “Ben”-i i vërtetë dhe cilat janë planet e tij për pjesën tjetër prej nesh?
Kushdo që përpiqet të gjejë Sheik Tahnoon-in, fillimisht duhet të kalojë përmes rrathëve të njëpasnjëshëm të “portierëve” , njerëzve që kontrollojnë aksesin tek ai.
Këtu përfshihen bashkëpunëtorët e tij më të ngushtë të biznesit, si dhe një sërë figurash mjaft interesante: për shembull, ish-kryeministri libanez Saad Hariri ose Melissa Moncada, fituese e dikurshme e konkursit të bukurisë “Miss Globe Colombia” dhe tashmë sipërmarrëse në fushën e fitnesit.
Edhe nëse arrini deri këtu, kjo mund të mos mjaftojë për të siguruar një takim; ndaj, ata që kërkojnë audiencë bëjnë përpjekje të jashtëzakonshme për t’u dalluar nga të tjerët.
Rreth një dekadë më parë, Tom Barrack – një manjat amerikan i investimeve private,i cili aktualisht shërben si ambasador i Donald Trump-it në Turqi, ishte në kërkim të fondeve për firmën e tij të investimeve, “Colony Capital”, kur vendosi t’i drejtohej Tahnoon-it.
Përpjekjet këmbëngulëse të Barrack-ut për të fituar vëmendjen e tij përfshinin dhurimin e një libri të rrallë (botim i parë i viteve 1950) mbi mbarështimin e kuajve arabë – një nga pasionet e Tahnoon-it; ofrimin e mundësisë për t’u takuar me mikun e tij, aktorin e serialit “West Wing”, Rob Lowe (ofertë të cilën Tahnoon-i e refuzoi); si dhe pjesëmarrjen në një udhëtim sfidues me biçikletë nëpër shkretëtirën marokene, të organizuar nga Tahnoon-i me një grup çiklistësh profesionistë. (Tahnoon-i pedalonte dyfish më shpejt se Barrack-u, duke e lënë atë shumë pas vetes.)
Përfundimisht, Barracku arriti të siguronte një takim me Tahnoonin në superjahtin e princit, me vlerë 250 milionë dollarë, i cili përfshin një klub nate, spa, kinema dhe bar sushi, si dhe 27 dhoma për mysafirë të shërbyera nga një ekuipazh i përhershëm prej 60 personash.
“Pse isha i entuziazmuar që do të takoja Sheikun Tahnoon?” shpjegoi Barracku gjatë gjyqit federal të vitit 2022, ku akuzohej për lobim të paligjshëm në favor të Emirateve të Bashkuara Arabe. (Në fund, Barracku u shpall i pafajshëm për të gjitha akuzat.)
“Ai është një nga biznesmenët më të mëdhenj në botë. Një nga njerëzit më të pasur të Lindjes së Mesme, nga cilido vend qoftë. Një nga më të fuqishmit.”
Përcaktimi i shtrirjes së fuqisë së Tahnoonit është pothuajse po aq sfidues sa edhe gjetja e vetë personit.
Por, nëse ktheni majtas nga autostrada “Sheikh Zayed” me 12 korsi – e cila lidh kryeqytetin e Emirateve, Abu Dabin, me Dubain – dhe udhëtoni përmes shkretëtirës përpara se të vazhdoni në veri përgjatë bregdetit të Taweelah-ut, mund të shihni disa nga elementet përbërëse të kësaj fuqie.
Fillimisht shfaqen oxhaqet, cisternat dhe komplekset e ulëta të banimit për punëtorët. Këto përbëjnë kanalin tokësor të rezervave kolosale të naftës së Emirateve, pjesa më e madhe e të cilave ndodhet thellë nën shtratin e detit aty pranë.
Duke vazhduar rrugën, kaloni pranë mureve të larta pa dritare dhe kullave kërcënuese të vrojtimit të “al-Sadr”-it, burgut më famëkeq të Emirateve. Më pas, arrini në portin “Khalifa” dhe në zonën e tij industriale të sheshtë e gri. Diku më tej, në një vendndodhje të pazbuluar, thellë mes grumbujve të kontejnerëve, fuçive kimike dhe gardheve me rrjetë teli, po ngrihet nga rëra një nga qendrat më të mëdha të të dhënave për Inteligjencën Artificiale në botë.
Këto pika referimi të shpërndara përbëjnë prapaskenën e Emirateve moderne. Ato së bashku rrëfejnë gjithashtu historinë e gjashtë vëllezërve që kanë arritur të dominojnë vendin – një histori që nisi më shumë se gjysmë shekulli më parë me babanë e tyre, Sheikun Zayed bin Sultan Al Nahyan, udhëheqësin e parë të Emirateve të Bashkuara Arabe pas pavarësisë nga Britania në vitin 1971.
Gjatë sundimit të tij 33-vjeçar, një rrjet i lirshëm fisesh beduine – që jetonin mes kalave prej tullash balte dhe shtëpive të ndërtuara me gjethe palme – u shndërrua në një superfuqi rajonale të pasur me naftë, e cila është shtëpia e disa prej ndërtesave më të larta në botë.
Zayed u martua shtatë herë dhe besohet se pati të paktën 30 fëmijë. Por ishin pasardhësit e gruas së tij të tretë dhe të preferuar, Fatima Al Ketbi, ata që – nën kujdesin e saj – u shndërruan në figurat kyçe që mbajnë frenat e pushtetit në vend. Tahnoon ishte një prej tyre. Sot, ai dhe vëllezërit e tij – të njohur si *Bani Fatima* ose “bijtë e Fatimasë” – qëndrojnë në krye të asaj që mund të konsiderohet dinastia më e pasur në botë.
Tahnoon dhe vëllezërit e tij u rritën të zhytur në një botëkuptim që e vendoste familjen e tyre në qendër të universit. Çdo formë mospajtimi shihej si një kërcënim ekzistencial, jo vetëm për pushtetin e tyre, por edhe për shtetin e vogël e të brishtë që ata e kishin për detyrë ta mbronin.
“Familja është shkolla e parë e vlerave, ruajtësja autentike e identitetit dhe burimi më i vërtetë i besimit dhe përkatësisë,” kishte thënë dikur nëna e tyre, Fatima, duke pasqyruar si etikën paternaliste që mbizotëronte mes elitës së Emirateve, ashtu edhe armiqësinë e thellë të familjes Al Nahyan ndaj ideologjive alternative, si socializmi apo islami politik.
Në kohën kur Tahnoon u kthye nga SHBA-ja në vitin 1995, kishte nisur tashmë një fushatë shtypëse e mbështetur nga shteti kundër grupeve islamiste të shoqërisë civile, shoqëruar me masa ndëshkuese ndaj emirateve më të vogla që e kundërshtonin këtë qasje.
Gjatë kësaj periudhe, udhëheqja e Emirateve të Bashkuara Arabe filloi ta kuptonte gjithnjë e më qartë se paraja e vetme nuk mund t’u siguronte ndikim ndërkombëtar. Pavarësisht zbulimeve të naftës në Gjirin Persik, ishin republikat e mëdha arabe, si Egjipti dhe Siria, ato që ende dominonin në Lindjen e Mesme, si në aspektin diplomatik, ashtu edhe në atë kulturor.
Për t’i ngritur Emiratet në nivelin e fuqive të mëdha, nevojiteshin forca ushtarake dhe ndikim strategjik. Në vitet e fundit të sundimit të tij, Sheiku Zayed u kujdes që “Bani Fatima” (familja e Fatimës) të ishin në pozita të favorshme për ta çuar përpara këtë projekt.
Si vëlla më i vogël, Tahnoon e dinte se froni i Abu Dabit – dhe rrjedhimisht presidenca e Emirateve të Bashkuara Arabe, që gjithmonë e shoqëron atë – nuk ishte i destinuar për të. Në vend të kësaj, atij iu besua drejtimi i departamentit privat të të atit, i cili administronte pasuritë e gjera personale të Sheik Zayed-it, përfshirë pallate, ferma dhe prona tokësore jashtë vendit, siç ishte *Berkeley Square* në Londër. Ky rol kërkonte një kombinim të hijeshisë dhe detyrimit, si dhe përdorimin e kapitalit të madh financiar. Nga fundi i viteve 1990, Tahnoon e bëri këtë të fundit specialitetin e tij, duke themeluar një kompani të quajtur *Royal Group*, e cila u shndërrua në mjetin kryesor të investimeve për interesat e shumta të biznesit të familjes së tij. Aktualisht, vlera e aseteve të grupit arrin në 300 miliardë dollarë.
Pas vdekjes së Sheik Zayed-it në vitin 2004, reputacioni i Tahnoon-it si njeriu kryesor i financave në Emiratet e Bashkuara Arabe u rrit ndjeshëm. Duke u ndjerë po aq rehat në sallat e bordit të *Wall Street*-it sa edhe në *majlis*-in emiratas (tubimi tradicional i sundimtarit fisnor), Tahnoon ndërthuri retorikën e vlerave beduine – si detyra, besnikëria dhe përulësia – me një fjalor të ri të menaxhimit teknokratik. Sot, fondi më i madh sovran i pasurisë së vendit drejtohet nga Tahnoon; po ashtu edhe *First Abu Dhabi Bank* (huadhënësi më i madh i vendit) dhe *Alterra* (fondi më i madh në botë për investime në fushën e klimës). Vetëm në Mbretërinë e Bashkuar, Tahnoon mbikëqyr ofrues shërbimesh shëndetësore dhe gjigantë të pasurive të paluajtshme, si dhe kontrollon investime në shërbime publike thelbësore, siç është kompania *Thames Water*. Perandoria ekonomike që ai drejton vlerësohet se kap shifrën prej rreth 1,5 trilionë dollarësh, një vlerë e barabartë me prodhimin e përgjithshëm ekonomik të Indonezisë ose Turqisë.
Megjithatë, kufiri midis pasurisë personale të Tahnoon-it, pasurisë më të gjerë të familjes mbretërore të Abu Dabit dhe aseteve kolektive që zotërohen – të paktën në teori – nga qytetarët e Emirateve të Bashkuara Arabe, është i paqartë.
Sipas klanit “Bani Fatima”, ky dallim nuk ka rëndësi, pasi mirëqenia e familjes Al Nahyan është e pandashme nga mirëqenia e kombit në tërësi. Jo të gjithë pajtohen me këtë. “Shumë tregtarë në Emiratet e Bashkuara Arabe ankohen vazhdimisht – shumë në heshtje dhe në mënyrë private – se si Tahnoon-i i nxjerr ata jashtë tregut,” më tha Mira Al Hussein, një sociologe nga Emiratet që punon në Universitetin e Edinburgut. Në sektorin e kujdesit shëndetësor, për shembull, fondet sovrane të pasurisë dhe vetë kompanitë e Tahnoon-it dominojnë tregun vendas; sektori privat “nuk mund të konkurrojë”, siç i tha së fundmi një drejtues i lartë gazetës *Financial Times*. “Perceptimi i përgjithshëm është se vendi është si një anije,” tha Al Hussein, “dhe nëse ajo anije fillon ndonjëherë të fundoset, atëherë familja në pushtet do të largohet prej saj, duke marrë me vete të gjitha fondet e pasurisë, investimet dhe portofolet.”
Tahnoon është i fiksuar pas fitores. Në fund të viteve 1990, sheiku u bë aq i vendosur për t’i mundur vëllezërit e tij në lojën elektronike të sapolëshuar “Age of Empires” – ku lojtarët përpiqen t’i shndërrojnë shoqëritë para-moderne në qytetërime madhështore duke grumbulluar burime dhe duke mposhtur kundërshtarët – saqë punësoi një nga programuesit e lojës për ta trajnuar.
Në fillim të viteve 2000, vëmendja e tij u zhvendos te loja e shahut. Ai financoi personalisht krijimin e një superkompjuteri me madhësinë e një frigoriferi të quajtur “Hydra”, i cili shpejt u bë lojtari më i fuqishëm i shahut në botë, duke mundur gjatë rrugës disa mjeshtër të mëdhenj (grandmaster). “Hydra” mund të përdorej vetëm nga një person në të njëjtën kohë. Për orë të tëra pa ndërprerje, ditë e natë, ai person ishte Tahnoon. Në vitin 2005, arkitekti kryesor i “Hydra”-s pohoi në një forum shahu në internet se Tahnoon ishte njeriu më i apasionuar pas shahut kompjuterik që ekzistonte.
Tahnoon i ka sjellë të gjitha këto aftësi – frymën e fortë konkurruese, grumbullimin e kujdesshëm të avantazhit pozicional dhe një magjepsje të vazhdueshme ndaj ndërthurjes së zgjuarsisë njerëzore me inteligjencën kompjuterike – në fushën financiare. Ato janë treguar gjithashtu jetike në rolin e tij tjetër kryesor: si njeriu përgjegjës për sigurinë kombëtare në Emirate dhe si shefi kryesor i shërbimeve të inteligjencës së vendit të tij.
Shumë nga individët e vënë në shënjestër nga aparati i sigurisë së Tahnoon-it nuk mund ta japin dëshminë e tyre. Emiratet e Bashkuara Arabe kanë një histori të gjatë zhdukjesh të detyruara, vendesh sekrete paraburgimi dhe hakmarrjesh brutale ndaj familjarëve të disidentëve të mërguar – të gjitha këto të dokumentuara gjerësisht nga organizatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut. Megjithatë, disa mbijetojnë për ta treguar historinë e tyre.
Në prill të vitit 2018, Matthew Hedges, një akademik i ri britanik, udhëtoi drejt Emirateve të Bashkuara Arabe për të kryer kërkime për doktoraturën e tij, duke shqyrtuar strategjinë e sigurisë kombëtare të vendit – një temë që lidhet drejtpërdrejt me fushën e përgjegjësisë së Tahnoon-it. Drejt fundit të vizitës së tij dyjavore, Hedges filloi të ndiente shqetësim. “E dija se po më ndiqnin,” më tha ai së fundmi.
Kur mbërriti në aeroportin e Dubait për t’u kthyer në Mbretërinë e Bashkuar, Hedges nuk arriti të kalontetej pikës së kontrollit të pasaportave. Aty, siç tregon ai, gjeti një grup të madh burrash të maskuar që e prisnin; të gjithë ishin të veshur me të zeza dhe të armatosur. Ai pretendon se ia lidhën sytë, ia vunë prangat dhe e futën me forcë në pjesën e pasme të një automjeti tip SUV. Ai u akuzua se punonte si spiun britanik dhe, gjatë muajve të izolimit të plotë që pasuan, thotë se iu nënshtrua seancave të gjata të marrjes në pyetje – deri në 15 orë në ditë – si dhe u detyrua të gëlltiste një përzierje ilaçesh kundër dëshirës së tij. Ata që e mbanin të burgosur dyshohet se e kërcënuan me transferim të detyruar në një bazë ushtarake jashtë vendit dhe e paralajmëruan se mund t’u shkaktonin dëme të afërmve të tij. Pas shtatë muajsh keqtrajtimi, Hedges bëri një përpjekje për t’i dhënë fund jetës. “E dija se kërcënimet e tyre ishin serioze, sepse e njihja vendin,” më tha ai.
Në dhomën ku u mor në pyetje nga zyrtarët, Hedges thotë se pa njolla gjaku në tapet dhe gjurmë këmbësh me gjak në mure. “Ato ishin mbi nivelin e kokës sime dhe të drejtuara nga poshtë,” më tha ai. “Unë jam mbi 1.80 metra i gjatë, që do të thotë se dikush ishte ngritur lart atje.” Kur e pyeta Hedges-in se kush ishte përgjegjësi kryesor për kalvarin e tij, ai përshkoi me kujdes hierarkinë e komandës brenda shërbimeve të sigurisë së Emirateve, duke renditur emra dhe poste, para se të ulej në heshtje për një çast dhe të merrte frymë thellë. “Pastaj ngrihesh mbi re,” u përgjigj ai më në fund. “Pastaj vjen Tahnoon.” (Në një deklaratë qeveritare të lëshuar në vitin 2023, Emiratet e Bashkuara Arabe këmbëngulën se Hedges “kishte marrë trajtim krejtësisht të përshtatshëm… Ai nuk iu nënshtrua kurrë, dhe as nuk u kërcënua me torturë apo trajtim mizor, çnjerëzor ose poshtërues të çfarëdo lloji.”)
Hedges përfundimisht pranoi fajësinë për një sërë krimesh, por këmbëngul se e bëri këtë nën presion. Në nëntor të vitit 2018, pas një seance dëgjimore që zgjati vetëm pesë minuta dhe ku nuk ishte i pranishëm asnjë avokat mbrojtës, ai u dënua me burgim të përjetshëm nga një gjykatë e Emirateve. Pas një përplasjeje diplomatike me qeverinë britanike, atij iu dha më vonë një falje mbretërore. Pas lirimit të tij, qeveria e Emirateve nisi një fushatë shpifjesh kundër tij, e cila përfshinte publikimin e një dosjeje prej 19 faqesh me informacione personale, përfshirë një raport psikiatrik. Krahasuar me shumë të tjerë që kalojnë nëpër qelitë e marrjes në pyetje të vendit, ai shpëtoi lehtë. “Përvoja e Hedges-it është fatkeqësisht e zakonshme në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe abuzimet kundër shoqërisë civile vendase janë edhe më shtypëse,” tha Joey Shea, studiuese e lartë për rajonin e Gjirit në organizatën Human Rights Watch.
Mbështetësit e regjimit të Emirateve e kundërshtojnë me indinjatë këtë lloj kritike. Ata këmbëngulin se ajo buron nga pakënaqësia perëndimore ndaj ngritjes së Emirateve të Bashkuara Arabe (EBA) dhe anashkalon kërcënimet specifike të sigurisë me të cilat përballet vendi nga fqinjët armiqësorë dhe kryengritësit ideologjikë. “EBA-ja është shndërruar në një histori suksesi dhe kjo ka bërë që ju të mendoni: ‘Prit pak, këta ishin ‘rosakët e vegjël’ që i drejtonim ne, ndërsa tani shikoni se çfarë po bëjnë’,” tha Abdulkhaleq Abdulla, një profesor emiratas i shkencave politike me lidhje të ngushta me zyrtarët në pushtet të EBA-s. “Më irriton pretendimi se EBA-ja duhet t’i ‘përshtatet’ standardeve ndërkombëtare [për të drejtat e njeriut]. Ju keni standardin tuaj, ne kemi tonin.”
Dinastia Al Nahyan ka arsye të forta për t’u ndjerë e pasigurt. E vendosur në majën e një rajoni të trazuar nga konflikte në veri dhe në jug, dhe duke pasur përballë – përtej Gjirit – rivalin e saj shumë më të madh, Iranin, Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) e shohin veten si një objektiv të qartë për shkak të pasurisë së tyre të madhe nga nafta. Tahnoon dhe vëllezërit e tij e dinë gjithashtu se modeli i tyre i monarkisë autokratike përbuzet si nga islamistët politikë, ashtu edhe nga revolucionarët arabë pro-demokracisë. Rreth 20 vjet më parë, Christopher Davidson, një ekspert i politikës së Gjirit në Universitetin Durham, bisedoi me një nga anëtarët e familjes “Bani Fatima” rreth prestigjit në rritje të Emirateve. “Ai më tha: ‘Duhet ta kuptosh mentalitetin e këtij rajoni. Të tjerët do të përpiqen të na e marrin atë, ose të na shkatërrojnë'”, kujton Davidson. “‘Qoftë Irani, Jemeni, Vëllazëria Myslimane apo Al-Kaeda… të gjithë do të vijnë, njëri pas tjetrit.'”
Për udhëheqësit e EBA-s, sulmet e 11 shtatorit – të kryera nga një grup ekstremistësh që përfshinte dy shtetas të Emirateve – ishin mishërimi i frikës së tyre më të madhe për armiqtë e dhunshëm që fshiheshin brenda vendit; ato gjithashtu ushqyen një obsesion ndaj islamizmit që vazhdon edhe sot e kësaj dite. (EBA-ja është lidhur me financime të fshehta dhe mbështetje politike për partitë e ekstremit të djathtë në Evropë, të cilat shihet se ndajnë të njëjtin këndvështrim me Abu Dabin për këtë çështje.) Lufta e SHBA-së kundër terrorizmit ishte gjithashtu një mundësi, duke u dhënë mundësi anëtarëve të familjes Al Nahyan që t’i paraqiteshin Uashingtonit si një ishull stabiliteti brenda një rajoni që, përndryshe, konsiderohej tejet i rrezikshëm dhe armiqësor.
Gjatë viteve 2000, regjimi i Emirateve i rriti aktivitetet e tij të inteligjencës dhe u përqendrua gjithnjë e më shumë në teknologjitë e spiunazhit. Qëllimi ishte të zbutej dobësia më e dukshme e vendit: popullsia e tij e vogël vendase prej 1.4 milion banorësh, e cila përbën vetëm 11% të banorëve të përgjithshëm të Emirateve të Bashkuara Arabe, dhe e bën të vështirë për vendin të krijojë një ushtri të konsiderueshme ose të funksionojë në mungesë të të huajve. Deri në fund të dekadës, ai kishte arritur një marrëveshje të rëndësishme sigurie me ish-carin amerikan të antiterrorizmit, Richard Clarke, i cili luajti një rol të rëndësishëm në lobimin në Kongres për programe më ndërhyrëse mbikëqyrjeje si brenda ashtu edhe jashtë vendit. Clarke u zhvendos në Abu Dhabi dhe krijoi një njësi sekrete spiunazhi të Emirateve të Bashkuara Arabe, të cilës iu dha emri i koduar Projekti Raven.
Fillimisht i reklamuar si një ingranazh jetësor në “luftën kundër terrorizmit”, Projekti Raven u shndërrua në një operacion të gjerë dhe të përhapur dixhital përgjimi që synonte jo vetëm emiratanët e akuzuar për terrorizëm, por edhe shumë të tjerë që dyshoheshin thjesht se nuk ishin miqësorë ndaj diktaturës së Emirateve të Bashkuara Arabe. Edhe pse teknikisht një iniciativë emiratease, pjesa më e madhe e ekipit që drejtonte Projektin Raven ishin ish-spiunë të Agjencisë së Sigurisë Kombëtare të SHBA-së, kontraktorë të Uashingtonit dhe veteranë të lartë të Shtëpisë së Bardhë. “Nxitja ishte të ndihmonim në luftën kundër terrorizmit”, këmbënguli më vonë Clarke. “Emiratet e Bashkuara Arabe janë një partner shumë i mirë kundër terrorizmit”.
Deri në vitin 2011, kur shpërthyen kryengritjet antiqeveritare në të gjithë botën arabe, fokusi i energjive të Projektit Raven ishte bërë i qartë. Pasi një grup gjyqtarësh, avokatësh dhe gazetarësh të shquar emirateas i vunë emrat e tyre në një peticion që bënte thirrje për reforma të buta demokratike, përgjigjja e shtetit ishte e pakompromis; gjatë dy viteve të ardhshme shumica e tyre u arrestuan dhe dhjetëra nënshkrues mbeten në burg sot. Më paranojakë se kurrë dhe duke ushqyer frikën se ushtarët emirateas mund të refuzonin të drejtonin armët e tyre kundër myslimanëve të tjerë në rast të protestave të gjera në rrugë, bani Fatima mobilizoi një forcë paraushtarake prej 800 mercenarësh kolumbianë dhe afrikano-jugorë për të forcuar kontrollin e tyre mbi pushtetin dhe burime edhe më të mëdha u kanalizuan në operacionet e hakerimit dixhital. Për familjen Al Nahyan, politika masive përbënte një kërcënim: në sytë e tyre, nënshtetasit mirënjohës mund t’u drejtoheshin udhëheqësve vetëm me peticione për të kërkuar lëshime, por kurrë nuk mund t’u paraqisnin kërkesa si qytetarë. “Struktura e sigurisë së brendshme të Emirateve të Bashkuara Arabe i dha përparësi gjithnjë e më të madhe mbrojtjes së regjimit mbi çdo gjë tjetër,” tha Mira Al Hussein.
Ishte në këtë sfond që Tahnoon – krahas rolit të tij si njeriu i parave të Emirateve të Bashkuara Arabe – filloi të ngjitej në radhët e establishmentit të sigurisë së Emirateve të Bashkuara Arabe. Në vitin 2014, ai u bë zëvendëskëshilltari i sigurisë kombëtare i vendit; dy vjet më vonë, ai mori detyrën më të lartë. Si shef sigurie, detyra e tij e re përfshinte disa nga misionet diplomatike më të ndjeshme të Emirateve të Bashkuara Arabe, ndër të cilat thyerja e një tabuje dekadash në botën arabe duke normalizuar marrëdhëniet me Izraelin. Si lideri tjetër i Lindjes së Mesme në fushën e spiunazhit kibernetik, inteligjenca izraelite kishte shumë për t’u ofruar banorëve të Emirateve: jo më pak qasje në Pegasus, spiunazhin më të përparuar të ndërtuar ndonjëherë. Me Pegasus, operativët ishin në gjendje të infiltronin pothuajse çdo pajisje Apple ose Android pa dijeninë e përdoruesit dhe ta transformonin atë në një spiun të përhershëm xhepi.
Nën drejtimin e Tahnoon-it, “Project Raven” – kontrolli i të cilit kishte kaluar tashmë në duart e një kompanie private emiratese me lidhje shtetërore të quajtur “DarkMatter” – i zgjeroi ndjeshëm aktivitetet e tij të hakimit dhe mbikëqyrjes. Në shënjestër u vunë disidentë vendas dhe të huaj të dyshimtë që ndodheshin në territorin e Emirateve. Por, gjithashtu, u vunë në shënjestër edhe aktivistë të të drejtave të njeriut, gazetarë e politikanë në mbarë botën. Një nga këto viktima ishte Fiona Shackleton, një avokate britanike e njohur për çështjet e divorcit, e cila përfaqësonte bashkëshorten e ndarë të sundimtarit të Dubait – dhe mes klientëve të së cilës bënin pjesë edhe Princi Charles e Paul McCartney. Një tjetër viktimë e dyshuar ishte kryeministri i atëhershëm i Mbretërisë së Bashkuar, Boris Johnson. Dukej se, pavarësisht se kush ishit, nëse konsideroheshit kërcënim për interesat e familjes Al Nahyan dhe miqve të tyre – qoftë edhe në mënyrë të tërthortë – atëherë bëheshit një objektiv i mundshëm.
Në fillim të vitit 2019, një hetim i agjencisë Reuters – i bazuar në punën e grupit kanadez kërkimor “The Citizen Lab” – zbuloi një pjesë të madhe të operacioneve të “Project Raven” dhe nisi disa procedura ligjore në SHBA kundër kontraktorëve amerikanë të kësaj nisme. Gjatë vitit pasues, Tahnoon e mbylli zyrtarisht “DarkMatter” dhe i shpërbëri njësitë e saj të ndryshme. Megjithatë, deri në atë kohë, dukej se ai po thurte plane edhe më ambicioze.
Një kufi i ri dhe i fuqishëm në fushën e fuqisë kompjuterike – inteligjenca artificiale – sapo kishte filluar të hapej. Për të sjellë ndryshime vërtet rrënjësore, kjo teknologji do të kërkonte sasi të jashtëzakonshme fondesh dhe të dhënash. Duke bashkuar elemente të perandorive të tij të biznesit dhe të sigurisë, Tahnoon do të gjendej në një pozicion unik për t’i siguruar të dyja këto burime. Po lindte një kompani e paprecedentë.
Në veprën e Douglas Adams, *Udhërrëfyesi i Autostopistit në Galaktikë* (The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy), një program kompjuterik super-inteligjent i quajtur “Deep Thought” (Mendim i Thellë) pyetet për “Pyetjen e Madhe të Jetës, Universit dhe Gjithçkaje”. Pas shtatë milionë e gjysmë vitesh, ai më në fund jep përgjigjen e tij të famshme: 42. “Deep Thought” shton më tej se, për të shpjeguar përgjigjen e tij, i duhet të krijojë një program tjetër kompjuterik gjigant. Ky i fundit do të quhet “Tokë” dhe një nga komponentët e tij kryesorë operacionalë do të jenë qeniet njerëzore.
Në këtë vizion, numri 42 përfaqëson më shumë sesa thjesht kuptimin e jetës. Ai pasqyron një botë ku çdo aspekt i realitetit mund të reduktohet përfundimisht në rreshta kodi dhe ku njerëzit e zakonshëm i kalojnë ditët e tyre pa e ditur se janë në shërbim të kompjuterëve, e jo anasjelltas. Në fund të viteve 2010, kur Tahnoon e transformoi atë që kishte mbetur nga kompania “DarkMatter” në një kompani të re të fokusuar te Inteligjenca Artificiale (IA), ai vendosi ta nderonte Adams-in duke e quajtur atë “Group 42” ose, shkurt, G42.
G42 është kulmi i identitetit të dyfishtë të Tahnoon-it si financier dhe shef shërbimesh sekrete, ndërsa përmasat e ambicieve të saj janë marramendëse. Ashtu si shumë gjigantë të tjerë të teknologjisë, ajo synon ta rikonceptojë IA-në si një formë themelore infrastrukture, të ngjashme me ujin apo energjinë elektrike – një koncept i njohur si “rrjeti i inteligjencës” (intelligence grid). Megjithatë, ndryshe nga homologët e saj në Silicon Valley, rrjeti i inteligjencës i G42 ka lindur nga aparati i inteligjencës së një shteti real. Strategjia e marketingut të kompanisë thekson fuqishëm kapacitetet e saj të sigurisë, duke premtuar “mbrojtje ndaj kërcënimeve në kohë reale” për qeveritë dhe bizneset, si dhe mjete parashikuese që përfshijnë “profilizimin e të dyshuarve”, “hartëzimin e marrëdhënieve” dhe “analizën e sjelljes”.
Industria e teknologjisë nuk vuan nga mungesa e ekzagjerimeve dhe e gjuhës pompoze. Megjithatë, krahasuar me shumë nga homologët e tij në Silicon Valley, Tahnoon – një besimtar i vërtetë te Inteligjenca Artificiale (IA), i cili pretendon se e ka projektuar tërësisht njërën nga shtëpitë e tij përmes ChatGPT – ndodhet në një pozicion unik për të realizuar rezultate konkrete. G42 u ndërtua mbi bazën e ekspertizës në fushën e spiunazhit që qëndronte pas projekteve “Project Raven” dhe “DarkMatter”: Peng Xiao, ish-drejtues i një njësie kyçe në DarkMatter, tani është CEO i G42; ndërsa Karim Sabbagh, ish-kreu i DarkMatter, aktualisht drejton një nga degët kryesore të G42. Një nga produktet e para publike të G42 ishte një aplikacion popullor mesazhesh i quajtur ToTok, për të cilin “New York Times” zbuloi më vonë se ishte një mjet spiunazhi kibernetik, i krijuar për të “gjurmuar çdo bisedë, lëvizje, marrëdhënie, takim, tingull dhe imazh të atyre që e instalonin atë në telefonat e tyre”.
Në një deklaratë për “The Guardian”, G42 mohoi se origjina e kompanisë lidhej me operacione të spiunazhit kibernetik, apo se ajo kryen ose mundëson mbikëqyrje të paligjshme. “G42 u themelua si një kompani teknologjie dhe IA, e përqendruar te infrastruktura ‘cloud’ dhe ajo e inteligjencës artificiale,” deklaroi firma. “Aktivitetet tona zhvillohen në përputhje me ligjet në fuqi, masat kontraktuale për mbrojtjen e të dhënave dhe kuadrot rigoroze të sigurisë e pajtueshmërisë rregullatore.”
Nëse gjigantët amerikanë të teknologjisë janë të shqetësuar për lidhjet e G42 me hakerimin kibernetik, ata po dinë ta fshehin mirë këtë gjë. Microsoft ka investuar 1.5 miliardë dollarë në kompani dhe nënkryetari i saj, Brad Smith, tani është anëtar i bordit drejtues të G42. G42 dhe fondi i saj i specializuar për investime në IA – i kryesuar gjithashtu nga Tahnoon – janë investitorë të drejtpërdrejtë ose partnerë kryesorë të kompanive Anthropic, xAI dhe OpenAI. Sam Altman, CEO i kësaj të fundit, e quan Tahnoon-in “një mik të ngushtë personal”. Microsoft dhe OpenAI u kontaktuan për të dhënë një koment lidhur me këtë artikull, por asnjëra prej kompanive nuk dha përgjigje. Në deklaratën e saj për “The Guardian”, G42 theksoi se partneriteti me Microsoft “rregullohet nga një marrëveshje detyruese, e hartuar në konsultim me qeveritë e SHBA-së dhe të Emirateve të Bashkuara Arabe, e cila përfshin sigurinë kibernetike, mbrojtjen e të dhënave, përdorimin e përgjegjshëm të IA-së, kontrollet e eksportit dhe integritetin në biznes”. Për Silicon Valley, tërheqja që ushtron Tahnoon është e qartë. Në fund të fundit, nëse vendosni të bëni biznes me një autokrat të Gjirit që zotëron burime të mëdha financiare, atëherë zgjedhja e dikujt që drejton një perandori të sigurisë shtetërore tejet të digjitalizuar – dhe që njihet për aftësinë e provuar në grumbullimin e sasive të stërmdha të të dhënave personale (lënda e parë nga e cila varet teknologjia juaj) – duket si një vendim logjik. Mark Zuckerberg, Sam Altman dhe Elon Musk mund të jenë liderë tejet me ndikim në fushën e inteligjencës artificiale, por asnjëri prej tyre nuk drejton njëkohësisht CIA-n.
Një tjetër figurë me ndikim që e ka afruar shumë pranë vetes Tahnoon-in dhe kompaninë G42 është Donald Trump, i cili ka shtruar bankete shtetërore madhështore për sheikun në Shtëpinë e Bardhë dhe ka pozuar për foto me të në Zyrën Ovale. Prej kohësh, shërbimet amerikane të sigurisë kanë shprehur shqetësime lidhur me ndikimin e Emirateve në politikën amerikane: në vitin 2022, Këshilli Kombëtar i Inteligjencës hartoi një raport konfidencial për vendimmarrësit në Uashington, duke paralajmëruar për përpjekjet “e paligjshme dhe të ligjshme” të Abu Dabit për të orientuar politikën e jashtme të SHBA-së. Administrata e Joe Biden-it kufizoi eksportin e çipeve të inteligjencës artificiale (AI) drejt Emirateve të Bashkuara Arabe për shkak të shqetësimeve mbi lidhjet e ngushta të vendit me Kinën. Megjithatë, vitin e kaluar Trump e anuloi atë vendim, duke autorizuar transferimin e qindra-mijëra çipeve më të avancuara të Silicon Valley-t te regjimi i Al Nahyan-it. Një pjesë e madhe e tyre do të shkojnë drejtpërdrejt te G42.
Marrëveshja u njoftua vetëm dy javë pasi një prej mjeteve investuese të Tahnoon-it bleu kriptovalutë me vlerë 2 miliardë dollarë, të emetuar nga “World Liberty” – një kompani në pronësi të familjes Trump, e cila përfiton interes nga të gjitha rezervat e saj. Tahnoon është gjithashtu investitor i drejtpërdrejtë në “World Liberty”, pasi bleu 49% të kompanisë më pak se një muaj para inaugurimit të dytë të Trump-it. Si Shtëpia e Bardhë, ashtu edhe “World Liberty”, kanë mohuar çdo lidhje midis investimeve të Tahnoon-it dhe transferimit të çipeve. Një zëdhënës i G42 deklaroi për “New York Times” se kompania bazohej te “integriteti”.
“Korrupsion, thjesht dhe qartë” – kështu e përshkruan senatorja e Masaçusetsit, Elizabeth Warren, ndërthurjen e paqartë mes parave të Tahnoon-it dhe Shtëpisë së Bardhë të SHBA-së. Megjithatë, ngritja e shpejtë e Tahnoon-it dhe e kompanisë G42 në industrinë e inteligjencës artificiale (IA) pasqyron një bindje të thellë – si nga ana e administratës Trump, ashtu edhe nga klani Bani Fatima – se IA-ja do të zëvendësojë naftën si malli kryesor global (dhe përcaktuesi përfundimtar i fuqisë botërore) dhe se tani është koha për ta zotëruar atë.
Rezultati është se G42, nën kontrollin e Tahnoon-it, e ka pozicionuar me sukses veten në zemër të infrastrukturës globale të inteligjencës artificiale (IA) për dekadat në vijim. “Kampusi i IA-së”, që po ndërtohet aktualisht në bregdetin e Emirateve të Bashkuara Arabe, parashikohet të ketë një kapacitet energjetik prej 5 GW – sa 250-fishi i përmasave të qendrave më të mëdha të të dhënave (të tipit “hyperscale”) që ekzistojnë sot. G42 po ndihmon në financimin e një projekti prej 500 miliardë dollarësh për krijimin e qendrave të reja të të dhënave në SHBA dhe tashmë ka blerë disa nga kompanitë e ndërtimit të përfshira në këtë nismë. Vitin e kaluar, Microsoft dhe G42 lançuan zyrtarisht së bashku fondacionin “Responsible AI Future Foundation”, i krijuar për të orientuar “zhvillimin dhe zbatimin etik të sistemeve të IA-së”. Selia e tij ndodhet – siç pritej – në Abu Dabi.
A ka rëndësi nëse pjesë të konsiderueshme të infrastrukturës sonë të Inteligjencës Artificiale (IA) ndodhen në duart e një njeriu që ka në dispozicion arsenalin e plotë të një shteti policor? Një person që mund t’i përgjigjet kësaj pyetjeje është Ahmed Mansoor, një inxhinier elektrik nga Emiratet me natyrë të qetë dhe poet amator. Në fillim të viteve 2010, Mansoor bënte pjesë në grupin e intelektualëve publikë që nënshkruan një peticion për krijimin e një parlamenti të zgjedhur në Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA); ai gjithashtu drejtonte një faqe interneti ku herë pas here publikohej përmbajtje kritike ndaj regjimit të familjes Al Nahyan. Në prill të vitit 2011, ai u arrestua me akuza të shumta, përfshirë shpifjen ndaj familjes “Bani Fatima”, por fillimisht u lirua falë një faljeje presidenciale.
Megjithatë, në vitet që pasuan, Mansoor u vu vazhdimisht në shënjestër të shërbimeve të sigurisë së Emirateve, të cilat shpenzuan miliona dollarë duke u përpjekur të hynin në pajisjet e tij elektronike dhe ato të bashkëshortes së tij. Përfundimisht, Mansoor ra viktimë e një bashkëngjitjeje me qëllim keqdashës në një email, e cila dërgoi të gjitha të dhënat e tij private në një server kompjuterik të regjistruar në kutinë postare 5151 në Abu Dabi: adresën postare të zyrës personale të Sheikut Tahnoon. Më vonë, ai zbuloi se edhe pajisja e tij për monitorimin e foshnjës ishte hakuar, duke u shndërruar në një kamerë dhe mikrofon që regjistronin çdo moment të jetës së tij familjare. Ai u arrestua sërish në vitin 2017, iu nënshtrua një gjyqi sekret dhe u dënua për fyerje të “statusit dhe prestigjit të EBA-s dhe simboleve të saj, përfshirë udhëheqësit”. I dënuar me 10 vjet burg, që atëherë ai mbahet në izolim të plotë në “al-Sadr”, burgu i sigurisë së lartë që ndodhet rreth 10 milje në jugperëndim të kompleksit gjigant të IA-s të kompanisë G42.
Nuk e dimë nëse Tahnoon do ta përdorë pozicionin e tij komandues në zemër të industrisë së inteligjencës artificiale për të hakuar, mbikëqyrur dhe frikësuar drejtpërdrejt kritikët, siç bënë shërbimet e tij të sigurisë me Mansoor. Por karakteri i atyre që kontrollojnë këtë teknologji të re ka rëndësi. Sot, ne nuk përdorim vetëm platformat kryesore teknologjike për të ruajtur skedarë dhe për të dërguar mesazhe: gjithnjë e më shumë njerëz përdorin inteligjencën artificiale për të qenë terapisti, miku apo edhe i dashuri i tyre. Drejtuesit e teknologjisë na sigurojnë se të dhënat tona janë të sigurta nga sytë kureshtarë, por qytetarët e zakonshëm kanë shumë pak mënyra për ta verifikuar këtë. Në pompozitetin e tij, prodhuesi i hershëm i telefonave inteligjentë BlackBerry këmbënguli se “privatësia dhe siguria përbëjnë thelbin e gjithçkaje që bëjmë”. Ai nuk përmendi se BlackBerry po punonte fshehurazi me njësinë e sigurisë kibernetike të një qeverie të huaj në atë kohë dhe po e ndihmonte atë të kryente mbikëqyrje dixhitale të përdoruesve të celularëve. Kjo njësi e sigurisë kibernetike ishte grupi DarkMatter i Emirateve të Bashkuara Arabe, pararendësi i G42.
Rreziqet e mundshme të aktorëve të pabesueshëm që kontrollojnë inteligjencën artificiale mund të jenë më të fshehta sesa hakimi dhe mbikëqyrja e drejtpërdrejtë. Një grup studiuesish zbuluan së fundmi se mjetet e inteligjencës artificiale – duke përfshirë produktet nga Meta, Google dhe SpaceX – po ndryshojnë rregullisht kuptimin e teksteve mbi tema të ndjeshme politike, në mënyra që mund të riformësojnë opinionin publik. “Jam shumë i shqetësuar për perceptimin e Tahnoon për botën”, thotë Al Hussein. “Ai është princi i videolojërave që dëshiron të shtypë një buton dhe të eliminojë të gjitha kërcënimet.”
Për të krijuar një ide se si mund të dukej një botë e riformësuar sipas vizionit të Tahnoon-it, mjafton të shohim Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA). Këtu, partitë politike nuk ekzistojnë, sindikatat dhe grevat e punëtorëve janë të ndaluara, ndërsa protestat dhe aktet e mosrespektimit ndaj autoritetit suprem ndëshkohen menjëherë. Punëtorët migrantë, të cilët përbëjnë shumicën dërrmuese të banorëve të vendit, mbahen në një gjendje pasigurie të sanksionuar ligjërisht dhe përballen me mijëra vdekje të pashpjeguara zyrtarisht çdo vit – vdekje që organizatat e të drejtave të njeriut i lidhin me stresin termik, aksidentet në ndërtim dhe kushtet e tjera të këqija të punës. Në të kundërt, bizneset mund të zgjedhin vetë rregulloret që u përshtaten, duke zgjedhur nga një mozaik prej rreth 40 “zonash të lira”, të cilat konkurrojnë me njëra-tjetrën për të tërhequr investitorë përmes regjimeve tatimore dhe kornizave ligjore të personalizuara.
Përtej kufijve të EBA-s, sfera e ndikimit të Abu Dabit përfshin një rrjet të gjerë portesh, partnerësh të sigurisë, regjimesh klientele dhe fluksesh financiare që shtrihen nga Deti i Kuq deri në zona të gjera të Afrikës Veriore, Lindore dhe Qendrore. Ndonëse shpesh paraqiten si një nyje tregtare neutrale, e ndodhur mes blloqeve rivale të fuqive globale në lindje dhe perëndim, realiteti është se EBA-ja ka shërbyer gjithmonë me besnikëri si “emirata e kapitalit”: duke mbrojtur pasurinë e elitave ndërkombëtare, duke hapur tregje të vështira, duke i hapur rrugën investitorëve perëndimorë dhe – siç shprehet Colin Powers, një ekonomist politik i specializuar për Lindjen e Mesme – duke “zgjeruar me energji qarqet e akumulimit global të pasurisë”.
Nën udhëheqjen e klanit “Bani Fatima”, ky rol ka përfshirë shtypjen brutale të çdo eksperimenti demokratik brenda sferës së ndikimit të Emirateve, që mund të kërcënonte interesat materiale të familjes Al Nahyan ose të aleatëve të saj. Në Egjipt, Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) kanë ndihmuar në mbajtjen në pushtet të diktaturës ushtarake të Abdel Fattah al-Sisi-t, e cila ka drejtuar armët kundër mijëra protestuesve. Në Jemen, Libi dhe Etiopi, ato kanë armatosur grupe paraushtarake dhe kanë nxitur nivele tronditëse të dhunës shtetërore ndaj civilëve. Në Sudan, ato akuzohen për bashkëpunim në gjenocid. Si kundërpërgjigje, Abu Dabi ka përdorur mjete të inteligjencës artificiale (IA) si pjesë e një fushate të sofistikuar dezinformimi, të krijuar për të diskredituar Kombet e Bashkuara. Gjithashtu, disa disidentë të kërkuar nga diktatura të tjera – që nga Irani e deri te Arabia Saudite dhe Ruanda – janë rrëmbyer gjatë tranzitit në aeroportin e Dubait, para se t’u dorëzoheshin forcave të sigurisë së vendeve të tyre nga autoritetet e Emirateve. Jo të gjitha aventurat e jashtme të Abu Dabit kanë qenë të suksesshme; shumë prej tyre kanë çuar në ngërçe ushtarake dhe dëmtim të reputacionit në skenën botërore. Por për ata që kanë pësuar drejtpërdrejt pasojat e ndërhyrjeve të Emirateve, ato kanë qenë shkatërruese.
Ambiciet perandorake të Tahnoon-it dhe vëllezërve të tij nuk duket se bazohen në pushtimin e drejtpërdrejtë të territoreve, por më tepër në kontrollin e “nyjeve” kyçe jashtë kufijve të tyre: pikave ku kryqëzohen lëvizja e parave, armëve, tregtisë, teknologjisë dhe ideve. Inteligjenca artificiale, funksionimi i së cilës është i shpërndarë në territore të ndryshme anembanë botës, është mjeti ideal për një perandori të ndërtuar mbi nyje strategjike. Synimi i Tahnoon-it për t’i shndërruar Emiratet në një superfuqi të inteligjencës artificiale paraqitet brenda vendit si pjesë e misionit historik të familjes së tij për të përmirësuar mirëqenien e popullit të Emirateve. Megjithatë, akumulimi i pushtetit nga Emiratet në dekadat e fundit është realizuar sipas kushteve të vetë klanit “Bani Fatima”. Në thelb të botëkuptimit të familjes Al Nahyan qëndron ideja se, në një planet të trazuar nga kaosi dhe poshtërimi që sjell demokracia, kombi i tyre është dëshmia se gjërat mund dhe duhet të funksionojnë ndryshe. Sipas vëllait të Tahnoon-it, Presidentit Mohamed bin Zayed Al Nahyan: “Emiratet janë një model konkret për botën.”
Duke marrë parasysh arsenalin e tij me mjete spiunazhi, superjahte dhe superkompjuterë, prirjen për të qëndruar larg syrit të publikut, zakonin për të mbajtur gjithmonë syze të errëta në publik (madje edhe në ambiente të mbyllura) dhe – natyrisht – fiksimin e tij pas jetëgjatësisë (ai synon të jetojë deri në moshën 150-vjeçare), do të ishte e lehtë ta përshkruaje Tahnoon-in si një zuzar të karikaturave. Por në të vërtetë, kjo nuk është një histori për një princ keqdashës që thur plane të liga nga pallati i tij në Gjirin Persik. Është një histori shumë më prozaike mbi mënyrën se si funksionojnë pushteti dhe paraja në botën e sotme.
Në Uashington, ashtu si në Abu Dabi, politika drejtohet gjithnjë e më shumë nga marrëdhëniet personale dhe përfitimet transaksionale, sesa nga kërkesat popullore. Në Mbretërinë e Bashkuar, ashtu si në Emiratet e Bashkuara Arabe, kompani si *Palantir* – të cilat ofrojnë shërbime mbikëqyrjeje dhe përpunimi të dhënash të mundësuara nga inteligjenca artificiale – po integrohen me funksionet bazë të shtetit. Kudo në planet, sundimtarët autoritarë që favorizojnë biznesin janë bërë normë. “Për 20 vitet e fundit, demokracia ka qenë në rënie,” tha Ronald Deibert, themeluesi dhe drejtori i *The Citizen Lab*. “Kjo përkon me një zgjerim të jashtëzakonshëm të kapaciteteve të mbikëqyrjes dixhitale, si për qëllime tregtare ashtu edhe për ato të sigurisë kombëtare. Epiqendra e një pjese të madhe të kësaj janë Emiratet e Bashkuara Arabe. Dhe ku të çojnë të gjitha rrugët në Emiratet e Bashkuara Arabe? Ato të çojnë te Sheiku Tahnoon.”
Më 27 shkurt, Tahnoon drejtoi një mbledhje të bordit të fondit të investimeve në Inteligjencën Artificiale (IA) të kompanisë G42. Atë natë, qielli mbi bregdetin e Abu Dhabit u ndriçua nga shkëlqimi i raketave amerikane dhe izraelite që binin mbi Gjirin Persik, duke shënuar kështu fillimin e luftës me Iranin. Një nga veprimet e para hakmarrëse të Teheranit ishte bombardimi i drejtpërdrejtë i dy qendrave të të dhënave për IA në Emiratet e Bashkuara Arabe. Qeveria iraniane publikoi shpejt një listë zyrtare të atyre që i konsideronte objektiva ushtarakë “legjitimë”, në të cilën përfshiheshin zyrat në Emirate të kompanive amerikane të teknologjisë si Amazon, Google dhe Microsoft. Gazetarët perëndimorë spekuluan se kjo mund të nënkuptonte fundin e ëndrrave të Tahnoon-it për Inteligjencën Artificiale. “Pse menduam ndonjëherë se qendrat e të dhënave në Gjirin Persik ishin një ide e mirë?” – shkruhej në një titull të gazetës *Financial Times*.
Gjatë muajve në vijim, Tahnoon udhëtoi shpesh nëpër Lindjen e Mesme, duke zhvilluar diplomaci të fshehtë. Sipas agjencisë Reuters, zyrtarë të lartë të Gardës Revolucionare të Iranit u pritën nga Tahnoon në rezidencën e tij në Abu Dabi. Nga mesi i qershorit, ai thuhet se kishte arritur një marrëveshje që siguronte miliarda dollarë për qeverinë iraniane dhe sillte ndalimin e sulmeve të Iranit ndaj Emirateve të Bashkuara Arabe. Pak javë më vonë, në të njëjtën ditë kur Trump njoftoi se armëpushimi i SHBA-së me Iranin kishte “mbaruar”, Departamenti i Tregtisë së SHBA-së konfirmoi në heshtje heqjen e kufizimeve të fundit të mbetura të eksportit që pengonin shitjen e çipeve të avancuara të inteligjencës artificiale (AI) në Abu Dabi.
Ndërsa jeta në Abu Dabi po i rikthehej gradualisht njëfarë normaliteti, anëtarët e familjes së Tahnoon-it filluan të shfaqeshin sërish në publik. Një kompani e themeluar nga vajza e tij, Sheikha Fatima bint Tahnoon, nënshkroi muajin e kaluar një memorandum mirëkuptimi me G42, çka sugjeron se ajo po përgatitet të ndjekë hapat e tij dhe, përfundimisht, të marrë një rol drejtues brenda perandorisë së teknologjisë dhe sigurisë së Emirateve të Bashkuara Arabe. Djali i Tahnoon-it, Sheikh Zayed bin Tahnoon, ishte i ftuari i nderit në disa aktivitete të rëndësishme të xhiu-xhiusë gjatë kësaj vere. Ndërkohë, vetë Tahnoon-i qëndroi larg syrit të publikut. Duke ditur se kur duhet të tërhiqej dhe kur duhet të vepronte me vendosmëri, “Ben”-i kishte arritur sërish t’i tejkalonte me zgjuarsi ata që dyshonin tek ai.
Përkthyer në shqip nga redaksia e ALTmedia.al/ Marrë nga ‘The Guardian”- Autor Jack Shenker
