Paratë flasin në Serbi dhe Brazil

Është një ndjesi e mrekullueshme të shohësh të rinjtë që bëjnë një ndryshim dhe hedhin poshtë dhunën që ka pllakosur pjesën më të madhe të Evropës. Studentët e Serbisë rrëzuan një qeveri që, pas 14 vitesh, ishte gati për ndryshim – por ndryshim për çfarë?

Historia është shumë komode: autokratit i janë dhënë urdhra për largim nga fëmijët me çanta. Duke parë më nga afër, dyshimet janë të justifikuara.

Mediat evropiane e quajtën presidentin Aleksandar Vuçiç autokrat, por për BE-në shtypja e protestave mjedisore kundër planeve për minierën më të madhe të litiumit në Evropë ishte një virtyt.

Narrativat ekzistojnë sepse e vërteta është komplekse. Pasuria mbi të cilën ai mbështetet, jo karakteri i një njeriu, mund të përcaktojë fatin e tij. Në Venezuelë ishte nafta, në Serbi është litiumi. Ushqeje bishën ose largohu nga rruga.

Brazili është një rast i ngjashëm, në të cilin media e bën infantil dhe e çorienton vëmendjen. Na thuhet se Uashingtoni po e shtyn Brazilinë të braktisë BRICS-in – megjithatë, Brazili tashmë po zhvillon një projekt të përbashkët nafte me SHBA-në dhe Kinën.

Na thuhet: Bolsonaro i mirë, Lula i keq; pastaj Bolsonaro i zemëruar, Lula jo aq i keq. E vërteta është se agjencitë amerikane dhe agjencitë e tjera të inteligjencës kanë ndërhyrë vazhdimisht në zgjedhje. Çdo qeveri, sado e keqe, është më e mirë se një kukull e huaj.

Serbia e ka përmbysur narrativën e protestuesve urbanë. Të rinjtë e kanë rrëzuar paqësisht qeverinë, por çështja është: për çfarë dhe çfarë ndodh më pas?

Në vend që të marshonin, ata u organizuan si një fushatë politike. Asambletë studentore iu afruan profesorëve, mjekëve dhe profesionistëve të tjerë dhe u kërkuan atyre të kandidonin sipas platformës së tyre në zgjedhje kundër qeverisë.

Lista e Studentëve të Serbisë siguroi 135 deri në 140 vende në parlament më 25 tetor 2026, duke i dhënë fund sundimit 14-vjeçar të presidentit Aleksandar Vuçiç. Pjesëmarrja e lartë, prej gati 68 për qind, i nxiti kandidatët e mbështetur nga studentët.

Narrativa është paksa shumë komode. Të jep erë shorti dhe plani të OKB-së për kuvende “të bazuara”.

Boshllëk politikash

Është e lehtë të tallësh studentët për naivitetin e tyre.

Gazetari Javier Negre u përpoq të nxirrte disa detaje të politikës nga mbështetësit e Listës së Studentëve, duke filluar me pyetjen se kush do ta udhëhiqte partinë.

“Nuk ka udhëheqës. Populli është udhëheqësi.”

“Nëse fitojnë, kush do të jetë kryeministër apo president?”

“Nuk e di. Do ta shohim. Por atij [Vuçiçit], jo.” [1]

Para së gjithash, ata nuk kanë shumë platformë; kjo nuk është aspak e habitshme për një lëvizje që lindi pas shembjes së një ure në vitin 2024, në stacionin hekurudhor të Novi Sadit, ku humbën jetën 16 persona.

Kjo do të justifikonte një protestë, por një lëvizje politike spontane, kombëtare, shumëvjeçare, pa qëllime të deklaruara?

Korrupsioni i brendshëm është një problem në politikë, por nuk është ideologjik. Sa i përket politikës së jashtme, në një rajon ku NATO-ja po krijon një front kundër Rusisë, mungesa në platformën e Listës së Studentëve e çdo përmendjeje të politikës rajonale është shqetësuese, në mos një flamur i kuq.

Kujtesa popullore

Është sikur këta studentë të mos kenë asnjë kujtim kolektiv të bombardimit të Serbisë nga NATO-ja. Sigurisht, ata nuk ishin gjallë në atë kohë, por injoranca nuk është justifikim – Loja e Madhe është gjallë. Fuqitë e jashtme po luajnë kartën e Kosovës, siç bënë në vitet 1990 – edhe kartën e burimeve, siç do ta shohim.

Studentët valëvisin flamurin e Kishës Ortodokse.

Serbia e ndan krishterimin e saj ortodoks me Rusinë. Kjo është nën sulm nga Perëndimi dhe përfaqësuesit e tij – thjesht pyesni avokatin veteran Robert Amsterdam, i cili përfaqëson Kishën në Ukrainë dhe Armeni.

Vuçiç ka qenë një president pragmatik, duke ndjekur një kurs midis Rusisë dhe BE-së, për t’u anëtarësuar në të cilën Serbia aplikoi në vitin 2009 (dhe iu dha statusi i vendit kandidat në vitin 2012).

Logjikisht, ai kundërshtoi anëtarësimin në NATO, pasi kjo do të nënkuptonte fundin e qëndrimit të tij të kujdesshëm midis Brukselit dhe Moskës.

Marrëzi mediatike

Mediat tradicionale mbështeten te të kuqtë dhe blutë: Moska kundër boshtit Bruksel–Uashington.

Turp për Bloomberg-un për një budallallëk të tillë. Kjo nuk përputhet me një narrativë të thjeshtë pro-Rusisë dhe anti-Rusisë, ashtu siç nuk bie në sy Gjeorgjia, nga e cila janë shkruar këto fjalë. Duhet të heqim dorë nga thjeshtësime të tilla gjeopolitike adoleshente për klikime.

Kjo dikotomi i errëson interesat kundërshtare, ndonjëherë konkurruese, të Brukselit dhe Uashingtonit.

Të qëndrosh apo të ikësh?

Sipas një rrëfimi, ata përreth Vuçiçit menduan të përdornin forcën për të ndaluar votimin, derisa shkalla e fitores së studentëve u bë “shumë e madhe për t’u manipuluar”. Nuk mund të qëndrosh në pushtet për 14 vjet, siç qëndroi ai, fillimisht si kryeministër e pastaj si president, pa qenë i njohur me forcat më të errëta brenda dhe përtej kufijve të një vendi.

Kush mund të ketë dashur që Vuçiçi të qëndronte në pushtet? Kush e bindi të largohej? Vendimi i tij nuk ishte në interes të Rusisë; Kina nuk kishte asgjë për të fituar. Kjo lë harkun Londër–Uashington dhe përfaqësuesit e tyre në Bruksel.

Nga perspektiva e Brukselit, udhëheqësi më i mirë në Beograd është ai që mund të zbatojë një projekt që do të zhvillonte ekonominë e Serbisë, do të siguronte vrullin e nevojshëm për të përfunduar bisedimet e pranimit në BE, do të ndihmonte tranzicionin e gjelbër të BE-së dhe do të zvogëlonte varësinë e saj nga Kina.

Serbia është një partner biznesi në “një kompani të madhe holding ekumenike” (Arthur Jensen, në “Rrjetin” e Paddy Chayefsky-t, 1976).

Në ditët e sotme, duhet të jesh një qeveri “miqësore ndaj biznesit”. Kjo është po aq e rëndësishme në Amerikën Latine, siç e zbuloi Venezuela – shih më poshtë.

Por kjo nuk do të thotë që miqtë tuaj të biznesit janë të sjellshëm. Ata kanë konkurrencën e tyre në kacafytje, të zënë duke i ngulur thikën njëri-tjetrit pas shpine./ Marrë nga Moneycircus, përshtati Alt Media.